amazon.com - پیام ساختمانی ایران | اخبار ساختمانی تهران | | کالای ساختمانی سال 1397

کالای ساختمان، نیازهای ساختمان درحال ساخت، اخبار ساختمان، نمایشگاه های ساختمان، فروشگاه های ساختمان، درخواست کالای ساختمانی

  

www.ajorsofali.ir

  • سیستم خبرگزاری ساختمانی ajoorsofal.ir یکی دیگر از مجموعه سایت های خبرگزاری ساختمانیمی باشد که با استفاده از این سیستم می توانید به صورت مشاوره ای تنها صرف کمی زمان از کارشناسان ما مشاوره گرفته و حرفه و خدمات خود را در صدها خبرگزاری ساختمانی به نمایش بگذارید .
    یرای کسب اطلاعات بیشتر کافی است به آدرس ajoorsofal.ir مراجعه نموده و سپس با تماس با شماره تلفن درج شده در وب سایت جهت معرفی خدمات و محصولات خود اقدامات بعدی را انجام دهید .

    سپاس فراوان
    {خبرگزاری ساختمان}
     
    برای ورود به سامانه سیستم خبرگزاری ساختمان  ajoorsofal.ir اینجا را کلیک کنید
    آجر - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
     
    زمین آجری
     
    یک دیوار آجری

    آجر به خشت‌هایی گفته می‌شود که احکام یا فرامین دولتی بر روی آن نوشته می‌شد (حک می‌گردید) و به وسیله پختن این خشت‌ها، نوشته‌ها را بر روی آن پایدار می‌کردند. مشخص نیست که آجر برای اولین بار از چه زمانی مورد استفاده قرار گرفته‌است؛ گمان می‌رود انسان‌های اولیه با مشاهده پخته شدن گل مجاور اجاق‌های خود و دیدن اینکه گل پخته شده سختتر از کلوخه‌های کنار خود می‌گردید پی به خواص و روش تهیه آجر برده باشند. آجر همچنین به عنوان یکی از مصالح ساختمانی از دیرباز مورد استفاده بوده‌است. مصرف آجر به عنوان مصالح ساختمانی در ایران سابقه باستانی دارد. از بناهای باستانی مشهوری که در ساخت آن از آجر استفاده شده می‌توان به طاق کسری اشاره کرد. مثال دیگر کف دالان مسجد جامع اصفهان است که به وسیله آجرهایی مفروش شده‌است که در زمان ساسانیان برای ساخت آتشکده بکار رفته بود. به‌طور کلی استفاده از آجر در طول تاریخ ایران بسیار گسترده بوده و بناهای بیشماری اعم از آتشکده، مسجد، ساختمان‌های مسکونی و... به وسیله آجر در ایران ساخته شده‌اند. در حال حاضر با توجه به بالا رفتن تراکم جمعیت و ساخت بناهای چندین طبقه استفاده از آجر در اسکلت این نوع ساختمان‌ها مقدور نیست و از اسکلت‌های فلزی یا بتنی استفاده می‌شود؛ ولی از آجر برای نماسازی استفاده می‌شود یا در قسمتی از سالن و سایر فضاها آجر را بطور نمایان بکار می‌برند.[۱]

    محتویات

     

    تاریخچهویرایش

     
    آجرکاری برج شبلی در ایران، مربوط به قرن دوازدهم

    ریشهٔ واژهٔ آجُر (که در افغانستان زاو گفته می‌شود) که در فارسی آجور و آگور هم می‌گویند نامعلوم است. در زبان اکدی به صورت agurru، در آرامی به صورت اَگّور، در عربی به صورت آجرّ، و در ارمنی باستان به صورت آگور ثبت شده‌است.

    آجر دستی (فشاری) هفت هزار سال است که با دستان هنرمند قشر زحمتکش شکل گرفته و مستحکم‌کننده و زیبا ساز کاخ‌ها، عبادتگاه‌ها، مدرسه‌ها، مسجدها و ساختمان‌ها بوده‌است، اما امروزه این صنعت دستی هزاران ساله آخرین نفسهای خود را می‌کشد در توسعه شهری تهران از کوره‌های آجر دستی حوالی میدان شوش، جاده ری قدیم و هاشم‌آباد هیچ اثری به جای نمانده‌است، اما درمحمود آباد هنوز تعداد ۳۰ میل دودکش آجری از کوره‌های آجردستی که طول بعضی ازآنها تا ۳۰۰ متر می‌رسد و از سال ۱۳۵۶ برای همیشه خاموش شده‌اند هنوز پابرجا است. در اوایل جنگ ایران و عراق هواپیماهای عراق چندبار به جای پالایشگاه تهران این دودکشها را هدف قرار دادند. قبل از برقی شدن این کوره‌ها میله‌های آجری مرتفع کار تهویه و دودکش را انجام می‌دادند. تهران با ساختمان‌های قدیمی و آثار تاریخی خود هم هویتی سنتی وهم بسیار مدرن دارد؛ شمس‌العماره و دارالفنون، کاخ موزه‌ها، مسجدهای تاریخی، ساختمان‌های آجری منطقه حسن‌آباد، سردر باغ ملی، موزه ارتباطات و پست، ساختمان بانک صادرات، ساختمان‌های آجری سبک ساسانی/هخامنشی موزه ایران باستان و وزارت خارجه، ساختمان ثبت و اسناد، مدارس قدیمی، گنبد چهارسوق و بازار بزرگ، بازارچه‌ها، کاروانسراها و ساختمان بسیاری از خانه‌ها و مغازه‌ها در بخش‌های قدیمی شهر تهران؛ زیبایی و هویت خودرا مدیون همین آجرها هستند.[۱]

    دست کم ۵۰۰۰ سال است که آجر ساخته شده از خاک رس به کار می‌رود. گویا اول بار، آن را برای ساختن شهرهایی در بین‌النهرین و درهٔ سند در پاکستان به کار بردند.

    در ابتدا، برای درست کردن آجر، مردم گل رس و کاه را، با لگد کردن آن‌ها، مخلوط می‌کردند. آنگاه، مخلوط آماده شده را در قالب‌های مستطیلی می‌ریختند و در آفتاب می‌پختند. آجری که در آفتاب پخته شده بود نمی‌توانست بدون کاه خودش را نگه دارد. سرانجام، مردم بابل، آشور و مصر باستان دریافتند که با گداختن رس تنها آجرهایی به دست می‌آید، که محکم تر و در برابر هوا مقاوم‌تر است.

    تاریخچه پیدایش آجر در آثار ایرانویرایش

     
    شبستان آجری مسجد جامع شهر قم

    پیشینه و ساخت آجر به سالهای باستان می‌رسد و به موجب مدارک موجود پیدایش و مصرف آجر پیش از تاریخ و هزاران سال قبل از آن بوده‌است. در ادوار باستان در کنارهٔ رودهای دجله و فرات و پس از طغیان آن‌ها مقدار زیادی گل و لای بر سطح زمین رسوب می‌کرد. این رسوبات که دارای چسبندگی خاص بودند و پس از اینکه در اثر تابش خورشید آب گل و لای آن‌ها تبخیر می‌شد ترک‌هایی به وجود می‌آمد که لای خشک به صورت مکعب‌های نامنظم درمی‌آمد به صورت ملات جهت دیوارهای گل چینه‌ای در آن روزگار مصرف می‌شد. قابل توجه می‌باشد که اجاق‌های چادرنشین‌هایی که در کنار رودها به کار گله داری مشغول بوده‌اند در اثر نفوذ آتش سخت شده که در واقع این پدیده سبب پیدایش نحوه پخت و در نتیجه آجر گردیده است. در سال‌های بعد هم‌زمان در ساخت برج بابل خشت زدن و پختن آجر به وسیلهٔ بابلی‌ها ابداع شد و به همین دلیل نام آجر که یک واژهٔ بابلی است در اغلب زبان‌ها به همین نام مشهور شده‌است. پس از این مرحله به وسیلهٔ کلدانی‌ها پخت آجر به تکامل رسید و با پیدایش آجر تحولی در ساختمان بناها که تا آن روزگار خشتی و گلی بودند به وجود آمد. در نتیجه این امر سبب آغاز بناهای مستحکم و آجری گردید. آجرهای اولیه بدون قالب و نظیر بالش ساخته می‌شده است.

    هنر آجرکاری دوره سلجوقیویرایش

    در دوره ارزشمند معماری سلجوقی از آجر به عنوان مصالح اصلی برای کلیه بناهایی چون کاروانسراها، آب انبارها، بناهای شاهی، بناهای عمومی، مساجد، برج مقبره‌ها، میل مقبره‌ها، میل‌های بلند مساجد و مواردی دیگر سبب اسکلت‌سازی اصولی آن‌ها شده و ضمناً برای نماسازی نیز از آجر به شکل آمود (پوشش جدا از اسکلت) یا پیوند و ترکیب با استخوان بندی بنا عظمتی از حسن سلیقه و خلاقیت در هنر آجرکاری به وجود آمده‌است. به‌طوری‌که در آثار پراکنده و فراوان کشور در این دوره شاهد هنرآفرینی‌های بسیار شگرف در هنر آجرکاری می‌باشیم تا جایی که در دو برج خرقان قزوین بیش از سی نوع آجرکاری همراه با طاق نماسازی‌های بسیار زیبا و خط‌های آجری کوفی برجسته و در مسجد جامع اصفهان نزدیک به ۳۷۵ طاق پوش در انواع گوناگون که قسمت اعظم آن از دوره سلجوقی است شاهد هستیم. در این دوره ارزشمند معماری شاهد به وجود آمدن زیباترین نقوش در انواع گل چین‌های آجری، گره آجری، خط‌های کوفی آجری برگردونهٔ میل‌های بلند مساجدی چون میل مسجد دامغان با ۲۶متر ارتفاع، میل منار چند وجهی مسجد نائین با حدود ۳۰متر ارتفاع و میل منار ساربان با۴۸متر ارتفاع و بالاخره میل بی‌همتای مسجد علی که قبلاً میل مسجد سنجریه بوده‌است با ارتفاعی حدود ۵۲ متر بوده که بعدها بر اثر زلزله قسمتی از سر آن فروریخته و امروزه حدود ۴۲متر ارتفاع دارد.

    هنر آجرکاری دوره ایلخانیویرایش

    در این دوره پوشش‌های طاقی آجری وارد تحول گسترده از تکنیک و اجرا شده تا جایی که شاهد به وجود آمدن گنبد بسیار چشم گیر و خوش فرم هندسی سلطانیه با قطری حدود ۴۰/۲۵ سانتیمتر و ارتفاع ۵۰متر از سطح زمین در اجرای بسیار استثنایی صندوقه‌ای می‌باشیم. ساخت این گنبد بر روی بسیاری از گنبد کلیساهای اروپا به خصوص گنبد کلیسای سانتاماریا دلفوره در فلورانس که حدود صدسال بعد از گنبد سلطانیه ساخته شده است، اثر مستقیم گذارده است. همچنین در این دوره هنر آجرکاری وارد مرحله‌ای بسیار جالب از گوشه سازی‌های گنبد خانه‌ها در حالت خاص پتکانه، مقرنس شده، آن هم با نقش انواع گلچین‌های خفته و راسته و جناقی آجری یا تلفیق آجر و کاشی زینت بخش این گونه اجراهای شگرف می‌گردد. از میان آثار فراوان آجری این دوره می‌توان به پتکانه سازی‌های گلچین دار مسجد ورامین، مسجد کبیر یزد و همچنین کاربرد مقرنسچه‌های آجری در محراب صفه شاگرد در مسجد جامع اصفهان اشاره کرد. در این زمان شاهد به وجود آمدن نوعی آجرهای مهری کوچک به اندازهٔ کلوک و دو قدی یعنی حدود ۵*۵ و ۵*۱۰سانتیمتر با حک نام جلال الله و نقوش گره می‌باشیم، که در بین رج‌های آجر سبب شکل دهی و تزئین استثنایی در آجرکاری‌هایی چون ازاره‌های راهرو ارتباطی مسجد عمر به صفه شاگرد در مسجد جامع اصفهان و همچنین نوعی گلچین‌های خاص آجری با کلوک و دو قدی‌های مهری در غلام گردشی‌های طبقات فوقانی در گنبد سلطانیه می‌باشیم. یکی از شاهکارهای هنر آجرکاری دوره ایلخانی بنای بی‌همتای منار جنبان می‌باشد که چون یکی از دو منار بسیار ظریف و باریک را به حرکت درآوریم منار دیگر به جنبش درمی آید. کل بنا مرحله به مرحله از ناحیه پشت بام بیشتر تا سطح زمین دچار تحرک خواهد شد.

    هنر آجرکاری دوره تیموریویرایش

    عصر تیموری عصر جنبش و خیزش انواع هنرها به خصوص معماری می‌باشد. در این زمان پوشش‌های گنبد آجری به تحول کامل می‌رسد. مسیر گنبدسازی‌های دو پوسته پیوسته به گنبدسازی‌های دو پوش گسسته و اجراهای خاص در مقابل واکنش نیروهای فشاری-کششی-پیچشی و به خصوص رانشی و به‌طور کلی ضدزلزله توسط خشخاشی سازی‌ها در بین دو پوشش گنبدها می‌باشیم. در این زمان انواع طاق پوش‌های آجری چون ترکین، گلو در هم، شمسه پوش و بسیاری دیگر مسیر متحول خود را تا سرحد مطلوب پیش می‌برد و انواع گلچین‌های آجری در آن‌ها به واقع عظمتی از هنر آجرکاری توسط معماران نامی ایران قوام الدین پدر و غیاث الدین پسر شیرازی و بسیاری دیگر از بنایان هنرمند زیباترین و شاخص‌ترین انواع نقوش گره آجری، خط‌های کوفی آجری، خط‌های بنایی و معقلی آجری و زیباترین انواع گلچین‌های بسیار متنوع آجری در عناصر و جزئیات آثار هم سطح با هنر کاشی کاری که تلفیقی از آجر و کاشی در انواع خط معلقی می‌باشد. در خراسان می‌توان به کارهای آجری بسیار زیبای مسجد قائن و برج مقبره اخنجان در حومه طوس مشهد یا شاهکارهایی از هنر آجرکاری و بسیاری دیگر اشاره کرد.

    هنر آجرکاری دوره صفویهویرایش

    در این دوره از آجر در بسیاری از بناها بخصوص کاروانسراهای بسیار پیشرفته زمان در شکل درون‌شهری و برون‌شهری در یک و دو طبقه با طرح‌های بسیار جامع و با اسکلت سازی‌های بسیار اصولی و در مواردی نماسازی‌های دی انگیز از نقوش انواع گلچین‌های خفته و راسته-کلوکبندان-حصیری-جناقی-سم آهویی-گل برگردان-گل انر گل و بسیاری دیگر جهان را عمیقاً متوجه خود ساخته است. پوشش‌های طاقی و بسیار زیبا و دلفریب آجری در حالت طاق گنبدی، طاق عرقچین، طاق گنبد، طاق کته، پوش طاقهای پا تو پا طاقهای چهار بخشی، طاقهای چهار گرده پوش، طاقهای چهار ترکی، طاقهای شمسه‌ای، هندسی طاق، تویزه طاق، کجاوه طاق تاوه و بسیاری دیگر با به‌کارگیری انواع نقوش آجری و گلچینهای زیبا عظمتی از هنر آجرکاری این دوره متجلی شده‌است. به وجود آمدن انواع قوسهای باربر تزئینی و تزئینی آجری و استفاده از آن‌ها در بناهای متعدد ایران به وجود آمدن انواع برجهای کبوترخانه آجری بسیار با فلسفه با نماسازیهای مشبک آجری و نقوش جذاب آجری در آن‌ها انواع رسمی بندیها و کاربندیها و طاسه سازیهای آجری در اشکال مختلف در بناها با عناصری چون: سوسن، نیم سوسن، هفتی، سینه باز، پاباریک، لچکی، ترنجی، سمبوسه و به‌کارگیری نقوش زیبای گلچین آجری در بین عناصر یاد شده، بخصوص در بازارها آثار شگرف از تاریخ معماری ایران عزیز تقدیم هنر دوستان جهان گردیده است. از میان آثار بسیار متعدد آجری این دوره می‌توان به پلهای بسیار عظیم و گسترده با فلسفه آجری چون سی و سه پل و پل الله وردی خان با تمامی مسائل فشار و هیدرولیک آب رود گسترده زاینده رود در پشت پایه‌های هر دهانه از پل. ساختمان حمامهای بسیار اصولی با بخش‌های زنانه و مردانه و گرمخانه با به‌کارگیری کاربندیهای بسیار پرکار و دل‌انگیز و استقرار آن‌ها بر روی ستونهای ظریف و کاملاً باربر سنگی. زیرسازی ستونها از پی گسترده از مصالح آجر جوش پرتاب و ملات آهک لزدار، همچنین آبروهای حمام، زیر آبروها، آب‌بندی دیگ مسی مستقر بر روی آتشخانه در ناحیه خزینه آب جوش و بسیاری مسائل جانبی گرمابه در حمامها یی چون حمام گنجعلی خان کرمان و گوهر بی‌مانندی چون حمام خسرو آقای اصفهان کلاً آجری بسیار ارزشمند از پدیده‌های هنری که توسط نابخردان بر خاک شد. در دوره صفویه ساختن آب انبارهای آجری با نقوش زیبا جهت اقلیمهای گوناگون بخصوص بادگیردار برای مناطق گرم و خشک کویری همراه با هنر آفرینی‌های بسیار مورد توجه بوده‌است.

    هنر آجرکاری دورهٔ افشاریه و زندیهویرایش

    در دورهٔ افشاریه ایران درگیر کشمکشهای نظامی لازم زمان خود بود. از این رو آبادانی رونق چندانی نداشت. اما در این زمان شاهد به وجود آمدن میلهای بسیار فراوان راهنما با نوعی آجر کاری و به‌کارگیری گلچینهای آجری در آن‌ها در کنار جاده‌ها در تمامی کشور می‌باشیم. در دورهٔ زند یه آبادانی رونق گرفت. خصوصاً خطه حکمرانی خان زند وکیل‌الرعایا بناهای خرد و کلاً ن و قا بل توجهی در اشکال گوناگون بنا گردید. از آثار آجری جالب این دوره می‌توان به شبستان مسجد وکیل با پوششهای طا قی که از کاربندی بر قوسهای پا تو پا که بر روی ستونهای سنگی با حجاری پیچ و سر ستون سازیها با نقش حجاری جقه‌ای افشان حاصل شده‌است اشاره داشت. پوششهای طاقی تواماً از کار بندی و طاق گنبد بر ستونهای پیچ سنگی ابهتی جالب به شبستان این مسجد داده است. در این دوره بازار وکیل با پوششهای بسیار جا لب آجری از نقوش گلچینهای متنوع و نوعی کاربندیهای جالب با نورگیرها و هوا کشهای متقارن ساخته شده‌است. یکی از آثار آجری بسیار جا لب در مجموعه وکیل وجود ارگ کریمخانی با کاربرد آجر و نقوش آجری در قسمت‌های داخلی و بخصوص در ناحیه خارجی همراه با کنگره سازیهای جا لب بر گرد آ گرد چهار بعد بنا که جنبه حفاظتی بنا را داشته‌است. همچنین چهار برج عظیم مخروطی با نقوش بسیار جالب و متنوع آجری در طرحهای نیم خوشه انگوری رفت و برگشت بوده. این پدیده آجری در چهار برج ارگ زیبایی خاص آفریده است و به این ابهت و شکوهی خاص داده است. موزه پارس از آثار دورهٔ زند یه نوعی آجرکاری با بند کشی بر جسته بسیار یکنواخت و زیبا که بند کشی تخت از راستای قطعات آجر به اندازه ۳ میلی‌متر جلوتر آمده‌است. این اجرا شگرفی چشمگیری به آجر کاری و بند کشی که حالت استثنا یی در تمام آثار آجری ایران دارد در محل عمارت کلاً ه فرنگی، مقبره اولیه خان زند، موزهٔ پارس داده است. وجود آب انبار با استفاده از پوشش مورب دور دارتیز همراه با گلچین جناقی بسیار زیبای آجری در مجموعه ارگ کریمخانی نظر هر بیننده را جلب می‌کند. به‌طور کلی در این دوره نقوش زیبای آجری به شکلهای خاص و متنوع زیبایی بناهای ایران بخصوص خطهٔ فارس شده‌اند.

    هنر آجر کاری دورهٔ قاجاریهویرایش

    در دورهٔ قاجار هنر تیشه داری رونق فراوان داشت و بنا یان آجر کار سلیقه‌های بدیع از خود بروز داده و در نمود نماهای ساختمان‌های مسکونی بیرونی و اند رونی گلچینهای زیبای آجری بخصوص در سر درب‌سازی منازل مسکونی هنر آفرینیهای از آجرکاری به وجود آورده‌اند. در این دوره ساختن بازارها با انواع طاق پوشها ی رسمی بندی آجری، کاربندی آجری و کاربندیهای طاسه دار آجری همراه با استفاده از انواع نقوش گلچین آجری در متن عناصر آن‌ها نهایت بهره گرفته شده‌است و زیبا ییهای خاص در آن‌ها به وجود آمده از میان آن‌ها می‌توان به با زارهای متعد د این دوره چون با زار و چهار سوق بزرگ کرمان با کار بند یهای زیبای آجری، بازار اراک با کاربند یهای طاسه دار بسیار شگرف و چشمگیر و بسیاری دیگر اشاره داشت. تیمچه‌های بسیار پر ارزش از کارهای آجری در مایه کاربندی نو و مقرنس بسیار متنوع و گسترده با چشمه‌های باز چون تیمچه حاجب الدوله در بازار تهران و تیمچه حاج حسین بخشی در کاشان با مقرنس قطا رهای بسیار زیبا و چشمگیر و ارزشمند در مقیاسی گسترده و دها نه‌ای بزرگ و عظیم به وجود آمده‌است. در دورهٔ قاجاریه پوشش طاق آب انبارها با نقوش متنوع و خلاق و به تکامل رسیده آجری در مسیر راه زینه «راه پله» همچنین از نقوش بسیار جالب آجری در سر درب‌سازی گسترده و بلند همراه با سر پایه سازی، طاقنماسازی و پشت بغل سازی، اسپرسازی در آب انبارها زیبا یی خاص به نماهای محلا ت و شهری داده است. از میان این چنین آثار می‌توان به آب انبار شش بادگیر یزد با اجرای بسیار جالب تهویه سطح آب انبار و نقوش خاص آجری بر گنبد آب انبار و طاق پوش راه پله‌ها آب انبار بسیار خوش نقش آجری حاج علی آقای کرمان و بالاخره آب انبار زیبای سید اسماعیل تهران با قدمتی از دورهٔ سلجوقی و بازسازی از دوره صفو یه و تعمیرات کلی و بازسازی گسترده در زمان قا جاریه با نقوش خفته و راسته گل برگردان در طاق پوش و بدنه راه پله‌های آب انبار و بسیاری دیگر یاد کرد. در دورهٔ قاجاریه به‌کارگیری کار بند یهای آجری جا لب با داشتن عناصری چون سینه باز، هفتی جمع و پا باریک متقارن همراه با ترنجی‌ ها تا رسیدن به سمبوسه‌ها و شمسه خورشیدی نورگیر در دها نه‌های قوسی پا تو پا که بر روی ستونهای سنگی ظریف مستقر شده‌اند. همچنین طاق‌نماسازی، طاقچه‌سازی در اسپرها با به‌کارگیری نقوش گلچین آجری و گلچینهای معقلی در رختکن حمامها با داشتن حوض آب نما منگول و تزئینات دیگر کارهای شگرف آجری روح نواز به وجود آمده‌است که از میان آن‌ها می‌توان به حمام وکیل کرمان، چایخانه، وکیل کنونی، و پاره‌ای دیگر اشاره داشت. در دورهٔ قاجاریه از نقوش آجری جالب در نماسازی کاروا نسراهای بیرون شهری که اسکلت‌سازی آن‌ها در مقیاسی قابل توجه در کنار شاهراه‌ها از تلفیق خشت و آجر ساخته شده‌اند بهره کا فی گرفته شده‌است.[۲]

     

    طبقه‌بندی آجرهاویرایش

    آجر را می‌توان به روش‌های مختلف طبقه‌بندی نمود. مانند طبقه‌بندی از لحاظ رنگ، ابعاد، جنس و...

    طبقه‌بندی از لحاظ جنسویرایش

    آجر براساس نوع جنس آن به دو دسته تقسیم می‌شود:[۳]

    1. آجرهای فشاری: دلیل نامگذاری این نوع آجر اینست که در ابتدای تولید این نوع آجر، خشت آن با دست زده می‌شد و با فشار دستی کارگران خشت زن گوشه‌های قالب به وسیله گل مخصوص پر می‌گردید. ابعاد این نوع آجر ۵×۱۰×۲۰ یا ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر است. این نوع آجر برای کلیه کارهای ساختمانی مانند گره‌چینی، طاق ضربی، دیوارهای حمال و تیغه چینی مناسب است.
    2. آجرهای ماشینی: آجر ماشینی یا آجر سوراخ‌دار که بر روی سطح بزرگتر آن ۸ یا ۱۰ سوراخ به قطر ۱/۵ تا ۲ سانتیمتر وجود دارد و در بازار ایران به آجرهای هشت یا ده سوراخه ماشینی معروف است. در استاندارد شماره ۷ مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران این سوراخ‌ها باید تمام ضخامت آجر را طی نموده و سطح مقطع مجموع سوراخ‌ها نباید بیشتر از ۲۵ درصد سطح بزرگ‌تر آجر باشد و فاصله سوراخ‌ها از لبه آجر و همچنین فاصله سوراخ‌ها از یکدیگر در هر بعد آجر نباید کمتر از ۳۰ درصد طول همان بعد باشد. علت وجود این سوراخ‌ها اینست که در هنگام دیوارچینی ملات به‌طور عمودی نیز در آجر نفوذ کرده و باعث استحکام بیشتر دیوار شود. در ساخت دیوارهای حمال به دلیل اینکه می‌توان به وسیله سوراخ‌های موجود در سطح آجر آن را با میلگرد، مسلح کرد از این نوع آجر استفاده می‌شود. دیوار آجری مسلح برای مقابله با نیروی زلزله ساخته می‌شود. جنس این نوع آجرها نسبت به آجرهای فشاری بسیار ترد و شکننده بوده و خاصیت مکندگی آن نسبت به آجر فشاری کمتر است. این آجرها به علت ترد بودن قابل تیشه‌داری نیستند و همچنین به‌دلیل اینکه خاصیت مکندگی زیادی ندارند و نمی‌توانند به خوبی به ملات بچسبند در طاق ضربی استفاده نمی‌شوند. ابعاد این نوع آجر ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر می‌باشد. اضلاع این نوع آجر گونیاتر بوده و دارای سطوح صافتری نسبت به آجرهای فشاری می‌باشند.
    آجر آلومینایی

    به مجموعه گسترده‌ای از انواع آجرهای نسوز گفته می‌شود که حاوی ۴۵ تا ۹۹ اکسید آلومینیم (Al2O3) می‌باشند.[۴]

    آجر نسوز

    در واقع نوعی چینی است که از انواع خاکهای نسوز تهیه می‌شود. چینی، همان سرامیک با کیفیت است که دارای ساختاری ظریفتر و متراکم تر از سفال است. درجه حرارت پخت آجر نسوز، حدود ۱۵۰۰ درجه سانتی‌گراد است. انواع آجر نسوز و موارد کاربرد آن‌ها به شرح زیر است:

    آجر نسوز آلومینیومی

    این آجرها، حاوی درصد بالایی از آلومین (Al2O3) هستند. آن‌ها را از مخلوط کائولن، بوکسیت و کروندوم که بیش ار ۷۰٪ آلومین دارد، تهیه می‌کنند. دمای پخت این آجرها حدود ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ درجه سانتی‌گراد است. از این نوع آجر برای پوشاندن جداره درونی کوره‌های ذوب فولاد استفاده می‌شود. به علت مقاومت این آجرها در برابر مواد قلیایی، از آن‌ها به عنوان پوشش جداره درونی کوره‌های سیمان و شیشه هم استفاده می‌شود.

    آجر نسوز سیلیسی

    بخش عمده این آجرها از خاک سیلیسی که به کوارتزیت معروف است تشکیل می‌شود. کوارتزیت شامل ۹۵ درصد SiO2 و به مقدار جزئی Al2O3، Fe2O3، Ti2O، K2O و Na2O می‌باشد. از این آجرها در گذشته برای پوشش جداره درونی کوره‌های تولید فولاد استفاده می‌شد؛ ولی به علت رسانایی گرمایی زیاد و نفوذناپذیری در مقابل گازها، امروزه بیشتر برای پوشاندن جداره درونی کوره‌های تولید خمیر شیشه در کارخانه‌های شیشه سازی، کوره‌های کک‌سازی گازسوز و کوره‌های تولید سرامیک استفاده می‌شود.

    آجرهای نسوز ویژه

    این آجرها نوع خاصی از آجرهای نسوز هستند که در صنعت کاربردهای ویژه‌ای دارند. این آجرها از ترکیبات فلزات واسطه تهیه می‌شوند. متداول‌ترین آجرهای این گروه عبارتند از:

    آجر نسوز اکسید کروم - کوروندوم

    این آجرها دارای ۵ تا ۱۰ درصد اکسید کروم I و II و ۹۰ تا ۹۵ اکسید آلومینیوم (Al2O3) هستند و در مقابل مواد قلیایی مقاومند. از این نوع آجر برای ساختن بخش درونی کوره بلند ذوب آهن استفاده می‌شود.

    آجر نسوز زیرکونیوم

    این آجر از سولفات زیرکونیوم طبیعی با افزودن مقدار کمی آلومین به کوارتز تهیه می‌شود. بیشترین کاربرد آن در ساختن کوره ذوب آلومینیوم، کوره مخزن شیشه مذاب و کوره‌های دارای با درجات حرارت بالا می‌باشد.

    از ذوب سولفات زیرکونیوم با آهک، ناخالصی آن به همراه سیلیکات کلسیم جدا می‌شود و Zr2O (اکسید زیرکونیوم) خالص بدست می‌آید. Zr2O مقاومت گرمایی زیادی دارد، به همین دلیل از آن در ساختن بوته‌های ذوب فلز در صنایع ذوب فولاد و در رآکتورهای اتمی به عنوان بازتاب دهنده نوترون استفاده می‌شود.

    آجر نسوز اکسید کروم

    این نوع آجر حاوی ۹۵ درصد Cr2O3 می‌باشد. برای تهیه آن از Cr2O3 سنتزی استفاده می‌شود. از این نوع آجر در تولید کوره ذوب خمیر شیشه در صنعت شیشه‌سازی استفاده می‌شود.

    آجر نسوز قلیایی

    این آجرها شامل (SiO2)سیلیسیم اکسید و اکسید منیزیم (MgO) می‌باشند. برای تهیه اکسید منیزیم، کربنات منیزیم طبیعی (ماگنزیت) یا دولومیت را در دمای بین ۵۵۰ تا ۱۸۰۰درجه سانتی‌گراد حرارت می‌دهند.

    از این آجرها برای پوشش جداره درونی کوره‌های باز تولید فولاد، کوره‌های دوار در کارخانه‌های تولید سیمان و در قسمت‌های بالای کوره‌های ذوب شیشه و صنایع فلزات غیرآهنی، استفاده می‌شود[نیازمند منبع].

    آجر جوش

    این آجر را با خاکی که در گرمای بیش از هزار درجه خمیری نشود می‌پزند و آن را بیشتر در کوره نگه می‌دارند تا دانه‌های خاک کمی عرق کرده و به هم بچسبند و آجر یک تکه شود. این آجر نباید در گرمای کوره خمیر گردد و باید تفاوت درجهٔ عرق کردن و خمیر شدن خاک آجر جوش زیاد باشد. برای آنکه آجر کم عرق کند، به آن گداز آور می‌زنند، که آن بیشتر اکسید آهن است. اکسید آهن گذشته از اینکه گدازآور است، رنگ آجر جوشی را که در گرمای ۱۰۰۰تا ۱۲۰۰ درجه پخته را سرخ تا سیاه می‌کند. رنگ بهی آجر جوش از کم بودن اکسید آهن و فراوانی آهک و باز هاست. این آجر باید سخت باشد، لاشه نشود، ترد نباشد، ترک نداشته باشد، در برابر ضربه پایداری کند و لب پر نشود، کم ساییده شود، زبر باشد، و جای ساییده شده آن نیز زبر بماند، سطح شکسته شدهٔ آن شیشه‌ای نبوده، دانه‌دانه و پر باشد، در برابر یخبندان و جسمهای شیمیایی پایدار باشد. تاب فشاری آجر جوش نباید از 35N/mm2 کمتر باشد. آجر جوشی ساختمانی نباید بیش از ۶٪ و آجر فرش بیش از ۴٪ وزنش آب بمکد. وزن ویژه آجر جوش باید بیش از ۱٫۹ باشد. آجر جوشی که به کار فرش کردن کف سواره رو و پیاده‌رو می‌رود، باید تاب ضربه‌پذیری بالایی داشته باشد. خیلی کم ساییده شود، زبر بوده و پس از سایش زبر بماند. آجر جوش برای پوشش دیوارهٔ تونل‌ها و گنداب روها هم به کار می‌رود.[۵]

    آجر لعابیویرایش

    این نوع آجر، مانند آجر معمولی ساخته می‌شود. تنها تفاوت ان این است که روی ان با لعاب کاشی پوشانیده شده و فقط در نماسازی ساختمان به کار می‌رود.[۶]

    بافت صاف و صیقلی این آجر باعث می‌شود که اب نتواند به درون اجر نفوذ کند؛ بنابراین مقاومت بیشتری در مقابل مواد شیمیایی دارد. چنانچه لعاب دارای ضریب انبساط و انقباض متفاوتی با اجر باشد، سطح ان ترک بر میدار و ظاهر آن نامتناسب و ناخوشایند خواهد شد. موارد مصرف اجر لعابی در زیباسازی نمای ساختمان و بالا بردن مقاومت ان در مقابل فرسایش و هوازدگی است.[۷]

    طبقه‌بندی از لحاظ رنگویرایش

    در صورت استفاده از آجر در نماچینی رنگ آجر اهمیت پیدا می‌کند. برای استفاده در نماچینی آجرهایی به رنگ‌های زرد کمرنگ که به آن آجر سفید می‌گویند و زرد پررنگ که به آن آجر بهی می‌گویند و همچنین آجرهایی به رنگ قرمز روشن یا قرمز سیر در بازار وجود دارند.
    در حدود سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ یک نوع آجر ابلق به رنگ‌های قرمز و زرد به نام آجر بهمنی به بازار عرضه می‌شد که بوسیله کوره آجرپزی به همین نام تهیه می‌گردید.
    ضخامت آجرهای مورد استفاده در نما ممکن است ۳ تا ۴ یا ۵ سانتیمتر باشد ولی دو بعد دیگر این آجرها مانند آجرهای فشاری یا ماشینی ۱۰×۲۰ می‌باشد.
    علت رنگی بودن این آجرها مربوط به طریقه چیدن آجر در کوره و نحوه آتش دادن به آن و کنترل سطوحی که با آتش در تماس مستقیم می‌باشد است یا مربوط به اکسید فلزاتی است که در مواد اولیه آجر موجود می‌باشد. مانند اکسیدهای مختلف آهن.
    برای تهیه مصالح اولیه و همچنین مراحل خشت‌زنی و خشت‌خشک‌کنی آجرهای رنگی دقت و هزینه بیشتری به عمل می‌آید.
     

    آجرپزیویرایش

    مراحل پخت آجرویرایش

    1. تهیه خاک رس: خاک رسی که برای آجر انتخاب می‌کنند لازم نیست که رس خالص بوده فقط کافی است که ناخالصی نظیر چوب، زغال، ریشه گیاهی نداشته باشد. زیرا این مواد هنگام پختن آجر در داخل کوره سوخته و جای آن خالی می‌ماند و مقاومت آجر را کم می‌کند.
    2. عمل آوردن خاک: منظور از عمل آوردن خاک آنست که خاکی یکدست و عاری از کلوخه و مواد خارجی مخصوصاً مواد آلی داشته باشیم. برای اینکار خاک را هوا می‌دهند، آن را آسیاب می‌کنند و اگر بخواهند آجر مرغوب تهیه کنند آن را می‌شویند. پس از خشک شدن از الک‌های مخصوص می‌گذرانند و دانه‌های درشت آن را جدا می‌نمایند. بعد از تهیه مصالح اگر بخواهند از آن بلافاصله استفاده نمایند آن را به سالن‌های ساخت گل می‌برند و در غیر این صورت آن را در سیلوهای مخصوص انبار می‌نمایند.
    3. ساختن گل: در حدود ۲۰ گرم از وزن خاک به آن آب اضافه می‌نمایند. آب مورد نیاز باید فاقد مواد خارجی بوده و همچنین نباید آبی باشد که در مراحل مختلف تهیه آجر با خاک رس ترکیب شیمیایی بدهد. بعد از اضافه کردن آب به خاک آن را خوب مخلوط می‌کنند تا تمام ذرات آن در مجاورت آب قرار گیرد و تر بشود. سپس آن را مدتی به حال خود رها می‌کنند تا رفته رفته اب به تمام ذرات خاک نفوذ کرده و آن را تر نماید و گل به شکل خمیر یکنواختی در آید. آنگاه آن را با لگد زدن ورز می‌دهند و به یکنواخت شدن گل و باز شدن کلوخه‌هایی که هنوز در مجاورت آب قرار نگرفته‌اند کمک می‌کنند. مقدار آب موجود در گل باید به حداقل ممکن برسد و فقط شکل دادن گل را ممکن سازد. زیرا هرقدر آب گل زیادتر باشد خشک شدن خشت مشکل تر و پر هزینه تر می‌شود و بعد از آن که آب درون آن متصاعد گردید فضای خالی آن در خشت باقی می‌ماند و موجب پوکی آجر می‌گردد.
    4. قالب‌گیری یا خشت زنی: در کارخانه‌های قدیمی خشت زنی با دست انجام می‌گردید. به این صورت قالب چوبی به شکل آجری که می‌خواستند تهیه نمایند می‌ساختند. سپس آن را با دست از گلی که قبلاً تهیه شده و آماده بود پر می‌کردند. با فشار انگشتان کلیه فضای خالی که ممکن بود وجود داشته باشد پر می‌نمودند. سپس سطح خارجی را با دست صاف و صیقلی می‌کردند. بعد قالب را که ته نداشت و فقط یک چهار چوب بود را بلند می‌کردند در نتیجه خشت‌های قالب‌گیری شده در محل خود باقی می‌ماندند.
    5. خشک کردن خشت: پس از چند ساعت که از زدن خشت می‌گذشت و تقریباً خشت می‌توانست قالب هندسی خود را حفظ کند آن را از محل خود بلند کرده و از سمت سطح باریک‌تر پهلوی یکدیگر می‌چیدند؛ و بدین ترتیب سطوح بیشتری از خشت را در معرض جریان باد قرار می‌دادند و به خشک شدن سریع تر خشت کمک می‌کردند. البته در این روش به علت غیر فنی بودن اولاً در سطح خشت ناهمواری‌های شدیدی ایجاد می‌شد و در ثانی به علت آن که سطح روی آن در اثر کوران هوا زودتر خشک می‌شد ولی مغز آن هنوز رطوبت داشت و برای آن که رطوبت مغز به خارج هدایت شود ناچار در سطح آن ترک‌هایی ایجاد می‌شد.[۸]

    انواع کوره‌های آجر پزیویرایش

    کورهٔ چاهی

    این کوره‌ها در زمین حفر شده و خشت‌ها به صورت هِره و با رعایت فضای خالی روی هم چیده می‌شوند و پس ازاینکه اندود کاهگل را بر سر کوره می‌کشیدند؛ از ناحیهٔ زیر کوره، سوخت به کوره داده می‌شد. این کوره‌ها امروزه منسوخ شده‌اند.

    کوره‌های سنتی ایران

    در این کوره‌ها خشت‌ها بر روی آتش خانه، به صورت مخروط ناقص چیده می‌شود و سطح خارجی آن را با گل اندود می‌کنند. در این روش آتش و آجر ثابت هستند و حرارت در قسمت‌های مختلف کوره متغیراست؛ بنابراین کیفیت آجرها متفاوت می‌شود. آجر کف کوره را جوش و آجر راس مخروط را نیم پخته (خام پخته) می‌نامند. نوع سوخت و زمان حرارت دادن در میزان مقاومت آجر اثر دارد. آجرهای زیرین برای اسکلت‌سازی مصرف می‌شود به رنگ سبز هستند. بعد از آجر سبز آجر بهی قرار دارد، که برای دیوار غیر باربر استفاده می‌شود. در انتها آجر نیم پخته است، که برای پخت مجدد به کوره برگردانده می‌شود.[۹]

    انواع آجر به ترتیب قرار گرفتن نسبت به آتش در کورهویرایش

    1. آجر جوش
    2. سبز
    3. بهی
    4. سفید
    5. ابلق
    6. قرمز
    7. خام پخته

    آجر ابلق بیشترین استفاده را دارد.

    کورهٔ هوفمانویرایش

    از نوع کوره‌هایی است که در آن حرارت متغیر بوده و آجرها ثابت هستند. هر کوره هوفمان دارای تعدادی حجره یا اتاق بهم پیوسته است که دور تا دور کوره قرار گرفته‌اند و به آن‌ها هب «قمیر» گفته می‌شود. محصول این کوره از لحاظ کیفیت و هزینه تولید، مناسب می‌باشد.[۱۰]

    کورهٔ تونلیویرایش

    از نوع کوره‌های است با آتش ثابت، که خشت‌ها توسط واگنهای متحرک، به داخل کوره رانده می‌شوند. محصول این کوره، آجرهای ممتازی هستند که بیشتر برای کارهای تزیینی و نمای ساختمان بکار می‌روند.[۱۰]

     

    کاربرد انواع آجرهاویرایش

    جنس آجرها بسته به نوع کوره، ترکیب خاک خشت، میزان حرارت کوره و دوری و نزدیکی آن به مرکز حرارت فرق می‌کند و در نتیجه محل کاربرد آن‌ها نیز بسته به نوعشان متفاوت است.[۱۰]

    آجر جوش

    که بیشتر از گونه‌های دیگر حرارت دیده و در مجاورت آتش قرار داشته قدرت جذب آب را ازدست می‌دهد و در نتیجه آن را در پی یا در پله (جایی که پا خور زیاد است) به کار می‌برند. از این نوع آجر، دو جوش نیز وجود د ارد که سخت‌تر از آجر جوش می‌باشد. (استفاده از آجر جوش در جاهایی که با آب ارتباط دارد؛ مناسب است و اندود ماسه آهک را روی آجر جوش می‌کشند)[۱۰]

    آجر پخته

    که به آن آب‌انبار می‌گفتند. این آجر کاملاً پخته و رنگش شیر و شکری بود و برای همهٔ کارهای آجری به کار می‌رفت در گذشته خزانهٔ آب انبارها را با آن می‌ساختند.[۱۰]

    آجر خام پخته

    که حرارت کمتری در کوره دیده، رنگش قرمز و از لحاظ مقاومت بیشتر به خشت نزدیک است. این آجر برای ساختمان‌های (ارزان قیمت) آبی مثل آب انبارها به کار می‌رفت؛ که باید با ملات‌های آهکی یا ساروج قنداق می‌شد. آنچه که امروز به نام آجر شناخته شده است، پدیده‌ای است که از دگرگون شدن گل رس به دست می‌آید. حرارت دادن خشت گلی و سخت شدن آن اولین شیوهٔ تهیهٔ خشت است که مربوط به سال‌های پیش از هزارهٔ ششم قبل از میلاد می‌باشد. قدیمی‌ترین خشت بدست آمده دست‌ساز متعلق به گنج دره است. خشت زدن و پختن آجر بوسیلهٔ بابلی‌ها ابداع شد. به‌طور مشخص آجر واژهٔ بابلی است و نام خشت‌هایی بوده که روی آن‌ها قوانین و منشورها را می‌نوشتند. قدیمی‌ترین لوح آجری مربوط به دوران سارگن(۲۴۰۰سال قبل از میلاد) است. آجر از قدیمی‌ترین مصالح ساختمانی است که قدمت آن بنا به عقیده برخی از باستان شناسان به ده هزار سال پیش می‌رسد. نشانه‌ها یی از تولید و مصرف آجر در هندوستان به دست آمده که حاکی از سابقهٔ شش هزار سالهٔ آجر در آن کشور است. فن استفاده از آجر، از آسیای غربی به سوی غرب، مصر و سپس به روم و به سمت شرق هندوستان و چین رفته‌است. در سده چهارم، اروپایی‌ها شروع به استفاده از آجر کردند ولی پس از مدتی از رونق افتاد و رواج مجدد آن از سده ۱۲ میلادی توسط ایتالیایی‌ها بود. سوابق تاریخی نشانگر آن است که ساکنان نواحی خوزستان یا بین‌النهرین نخستین اقوامی بودند که به آجر دست یافتند و احتمالاً اولین تجربه‌های خود را در کف اجاق‌ها یشان مشاهده کرده و پختن و سخت شدن گل زیر آتش را به خاطر سپردند. عدم وجود مصالح سنگی و چوبی مورد نیاز مردم این نواحی سبب شد که خاک به عنوان مهمترین عنصر ساختمانی مورد استفاده قرار گیرد. تا پیش از آمدن مادها و پارس‌ها تا حدود یک هزار سال پیش از میلاد تاریخ سرزمین ایران به تقریب منحصر به تاریخ ایلام بوده‌است. آثار مهم و عمده‌ای که از آنان در ایران باقی‌مانده عبارتند از: محوطه باستانی شوش، آثار هفت تپه، شهر باستانی چغازنبیل و نقوش برجسته ایلامی و... در ایران بقایای کوره‌های سفال پزی و آجر پزی در شوش و سیلک کاشان که تاریخ آن‌ها به هزارهٔ چهارم پیش از میلاد می‌رسد پیدا شده‌است. آجر درآثار قبل از ایلام، بیشتر در «تپه آکروپل» کشف شده‌است. در بلندترین نقطه این تپه در اوائل قرن حاضر میلادی کاوشگران فرانسوی با استفاده از آجرها و مصالح قدیمی یک قلعه مستحکم برای سکونت و استقرار هیئت خود ساخته‌اند. (قلعهٔ فرانسوی‌ها) ساختمان اصلی «زیگورات» چغازنبیل که از خشت خام و رویه آجری بنا شده؛ در اصل پنج طبقه بوده که در طول زمان خراب شده است؛ و در کاوشها فقط سه طبقه باقی‌مانده آن، از زیر خاک بیرون آمده و سپس مرمت و بازسازی گردیده است. در معبد چغازنبیل نیز به آجرهایی برمی‌خوریم که به عنوان کتیبه به دیوار نصب شده‌اند مصالح این بنا از خشت خام و آجر پخته معمولی است. آجرها را در نمای ساختمان و خشت‌ها را در داخل بنا بکار گرفته‌اند.[۱۱]

    مادها سدهٔ هفتم پیش از میلاد نخستین پادشاهی خود را پس از ایلامی‌ها را در این سرزمین بنیان نهادند. معماری مادها شامل دو بخش می‌باشد:

    • معماری صخره‌ای
    • معماری معمولی

    معماری معمولیویرایش

    در محل‌هایی همچون تپهٔ نوشیجان ملایر- تپهٔ هگمتانه - باباخان- گودین تپه و... قرار دارد. بطور کلی صنعت آجر پزی در دوران پیش از هخامنشی در ایران تکامل یافت و در دوره هخامنشی علاوه بر خشت، انواع آجر از جمله آجرهای لعابی در ساختمان‌ها به کار می‌رفت؛ که طراحی و قالب ریزی آنها، استادی و مهارت معماران و سازندگان این دوره را نشان می‌دهد. آجرهایی که در ساختمان پاسارگاد و پرسپولیس و شوش به کار رفته صرف نظر از تنوع، از نظر دقت در ترکیب مصالح اولیه و مقاومت در برابر حوادث به قدری جالب هستند که پس از چندین قرن سالم باقی مانده‌اند. در دوران هخامنشی پخت آجرهای لعاب دار منقوش و برجسته بسیار معمول بود؛ که برای تزیین کاخ‌ها استفاده شده‌است. از شوش و تخت جمشید کاشی‌های لعاب دار بسیاری بدست آمده‌است. استفاده از آجر در ایران باستان خصوصاً در دوران ساسانیان و در دوران پیش از اسلام رواج زیادی داشته‌است. می‌توان از کاربرد آجر در بناهای عظیمی مانند طاق کسری و پلهای دختر نام برد. در دوران ساسانی از تلفیق سنگ و آجر برای اسکلت‌سازی بناها و در مواردی در نماسازی استفاده شده‌است.[۱۱]

    بکار بردن آجر به عنوان عمده‌ترین مصالح در کار ساختمانویرایش

    ساکنان فلات ایران گل و سنگ و چوب را به عنوان مصالح اصلی در ساختن بنا مورد استفاده قرار داده‌اند ولی تکیه اصلی در عمده بخش‌های این سرزمین بر گل قرار داشته‌است. ایرانیان از دیرباز پیوندی خاص با آب و خاک داشته‌اند. فلات ایران که منطقه‌ای است گرمسیر و تقریباً خشک با بادهای شدید، بنابراین هنرمند ایرانی برای ساختن بنا به‌طور عمده از آجر استفاده کرده‌است.[۱۱]

    دلایل عمده استفاده از آجر در فلات ایرانویرایش

    محدودیت استفاده از چوب در ناحیه‌هایی از این سرزمین. کمبود سنگ. مشکل کاربرد سنگ به دلیل انتقال حرارت در مناطق گرمسیر. خوش دست بودن و قابلیت بالای اجرا و به‌کارگیری آجر در تمامی بخش‌های بنا به ویژه کارایی فراوان آن در برپا کردن پوشش‌های وسیع و بلند. فراوانی مواد اولیه و سادگی کار تهیهٔ آجر. با صرفه بودن. کاربرد وسیع آجر گویای دو نکتهٔ مهم فنی در آن با توجه به آب و هوای این سرزمین است:

    1. ضریب انبساط و انقباض آجر در برابر سرما به گونه‌ای است که از ایجاد ترک در بنا جلوگیری می‌کند.
    2. آجر در مقایسه با دیگر مصالح از قدرت ذخیره انرژی حرارتی برخوردار است و در نتیجه انتقال نوسان‌های حرارتی محیط بیرونی به داخل از طریق جدار آجری شدید نیست و بدون دخالت وسایل گرمازا و خنک‌کننده می‌توان شرایط و فضای مطبوع تری را فراهم آورد.

    آجر به عنوان یک عنصر تزیینی کارایی آن را دارد که با تمامی عناصر تشکیل دهندهٔ یک معماری بیامیزد یا بشکل یک عنصر مجرد تزیینی جلوه گری کند. اما در حالتی که صرفاً جنبهٔ تزیینی دارد بار اضافی است که به سازهٔ اصلی ساختمان متصل می‌شود؛ مانند مقرنس‌های معلق. در حالت دیگر می‌تواند عامل انتقال دهندهٔ نیروهای کششی و فشاری، با حفظ جنبه‌های تزیینی باشد؛ که شامل گنبدها – انواع پوشش‌ها – دیوارها – ستون‌ها و طاق نماها می‌شود. در این حالت گنبدها خود نیز بوسیلهٔ گوشواره؛ انتقال نیرو می‌کنند.[۱۱]

    گنبدویرایش

    گنبد نظام الملک و گنبد تاج الملک مسجد جامع اصفهان از شاهکارهای دورهٔ اسلامی است که در آن آجر با قدرتی خیره‌کننده ی، حکم کامل یک عنصر تزیینی را دارد. شبستان چهل ستونی این مسجد، مجموعه‌ای است از بیش از ۵۰ نوع طاق گنبدی که در آن آجر غنای خود را در نقش یک عامل ساختاری ویک عنصر تزیینی تواماً نشان می‌دهد.[۱۲]

    گوشوارهویرایش

    گوشواره عنصری است که قبل از اسلام برای تسهیل ساخت یک گنبد بکار می‌رفته است اما در جریان تحول خود در معماری اسلامی، جنبهٔ تزیینی بخود می‌گیرد. نمونهٔ بارز آن را می‌توان در تالار مربع مسجد جامع اردستان (دورهٔ سلجوقی) و مسجد جامع قزوین (اویل قرن ۶ هجری) که مزین به لوزی‌های آجری است، مشاهده کرد. طاقچه و طاق نماها در تاریخ هنر معماری اسلامی یک نوع تزیین محسوب می‌شوند. می‌توان پذیرفت که گوشواره به عنوان یک عنصر معماری همیشه جنبهٔ تزیینی خود را حفظ کرده‌است؛ زیرا از همان اول وجود نوعی طاقچه را القا می‌کرده است. و از اوایل قرن نهم به بعد گوشواره همراه با تزیینات دیگری همانند کاشی‌ها و گچبری‌ها مزین می‌شود.[۱۲]

    مقرنسویرایش

    یکی از عناصر تزیینی در معماری است. مقرنسها ی موجود در ایران در سه گروه قرار می‌گیرند:

    • مقرنسهای جلو آمده که مواد آن غالباً از مصالح اصلی بنا (آجر) بوده و استحکام آن‌ها زیاد است.
    • مقرنسهای روی هم قرار گرفته که از مصالح اصلی بنا همراه با ترکیبات دیگر از قبیل سنگ و گچ ساخته می‌شوند.
    • مقرنسهای معلق که از چسباندن مواد و مصالح مختلف چون گچ، سفال و کاشی شکل می‌گیرند.[۱۲]
     

    ابعاد آجرویرایش

    از آنجایی که آجر را از پختن خشت خام بدست می‌آورند، در هر دورهٔ تاریخی ابعادش کمابیش نزدیک به خشت است. ابعاد آجر در هر بنای تاریخی قطعاً نمایانگر دورهٔ تاریخی آن نیست؛ به این معنا که در هر مقطع تاریخی با توجه به نوع خاک و مکان و شیوه اجرا، ابعاد آجر تغییر می‌کند. (مثلاً اگر خاک سست باشد، ابعاد آجر کوچک‌تر می‌شود)

    در دوران ایلامی استفاده آجر به صورت کامل، بیشتر از کاربرد آن به صورت نیمه است. در بررسی مقابر ایلامی (هزارهٔ دوم قبل از میلاد) ابعاد آجر بر سه دسته است.

    ۲۸× ۲۳ ~۲۴× 7 cm

    ۳۸× ۳۲ ×6/5 cm

    ۲۷ ~۲۸ ×۲۵ ×7 cm

    در دوران ماد کاربرد آجر به صورت نیمه معمول تر شد:

    cm 10 ×۳۳× ۳۳

    در دوران پارتیان نیز کاربرد آجر به صورت نیمه بیشتر است. ابعاد آجرهای یک دژِ مربوط به دوران پارت:

    ۸ × ۳۲ × 32 cm

    ۱۰ × ۴۰ × 40 cm

    cm 9 × ۳۷×۳۷ شکل عمومی آجرهایی که در طی دوران‌های مختلف بعد از اسلام در بناها بکار گرفته شده، اکثراً چهار گوش یا مربع در اندازه‌های مختلف است.

    در قرون اولیهٔ اسلامی کما بیش تنوع آجرهای دوران ساسانی معمول بوده و میانگین ابعاد آجر بیشتر cm10×۳۳×۳۳ است.

    در قرن چهارم آجرها به کوچکترین اندازهٔ خود می رسند و میانگین ابعاد آجرها به ۵٫۵ × ۱۸..... ۶٫۵ × ۸می‌رسد.

    در دوران سلجوقی آجرهای معمولی بزرگتر می‌شوند و به میانگین ۲۶ سانتی‌متر در طول و عرض می‌رسند.

    در دوران ایلخانی اندازه‌های گوناگون ۱۸تا ۳۸بکار می‌رفته‌است. گونهٔ رایج، ۲۰ تا ۲۲ و با ضخامت ۴٫۵ تا۵ بوده‌است. این آجرها از نظر رنگ متنوع هستند: زرد کمرنگ – زرد مایل به قهوه‌ای –قرمز تیره و خاکی از شاه عباس به بعد ابعاد آجر کما بیش در میانگین ۲۳ در طول و عرض ثابت می‌شود؛ استفاده از آجرهایی به این ابعاد امروز نیز متداول است. (۵× ۲۴×۲۴)

    در دوره زندیه به دلیل نامناسب بودن خاک شیراز، آجرها در لار با ابعاد ۲۳٫۵ تا ۲۴، پخته شده‌اند. آجرهای این دوران به کریمخانی معروف است. آجرهای بزرگ مستطیل «علینقی خانی» از همین دوره در دست است که در لبهٔ باغچه‌ها بکار برده می‌شده‌اند.

    اندازه رایج در دوران قاجار۴× ۱۹٫۵×۱۹٫۵ بوده‌است.

    ابعاد آجر برای کف‌سازی متفاوت باآجر بکار رفته دردیوار است. آجر فرش دورهٔ سلجوقی به ابعاد ۴۴×۴۰ بود که به نام آجر نظامی شهرت یافتند؛ و در دوران قاجار برای کف‌سازی خصوصاً فرش بامها متداول شدند. آجر با ابعاد ۲۰×۲۰ با نام آجر فرشی خوانده می‌شود.

    ضخامت آجرها نیز تغییرات زیادی یافت بیشترین ضخامت ۱۳٫۵سانتی‌متر و کمترین ضخامت حدود ۳٫۳سانتی‌متر بوده‌است.[۱۰]

     

    انواع آجر تزئینیویرایش

    آجر واکوب و آبمالویرایش

    برای ساختن آجرهای صاف جهت کار در نما، خشت بیرون آمده از قالب چوبی مانند ماله واکوب می‌کردند وبا دست آغشته به آب رویهٔ آن را صاف می‌کردند. نمونهٔ قدیمی این شیوه را در آجرهای نمای گنبد قابوس شاهد هستیم. (آجر ریشه دار نوعی آجر واکوب است).[۱۰]

    آجر پیش برویرایش

    با توجه به طرح و نقشهٔ تهیه شده و در اندازه‌های مشخص، در محل نزدیک به کار، خشت نیمه خشک را با سیم یا چاقو به شکل مورد نظر برش داده و بعد از خشک شدن کامل، به کوره می‌بردند. آجرهای پیش بر از نظر سطح در دو نوع ساده ونقش دار تهیه می‌شوند. این آجرها در دو دسته آجر وآجر سفال تهیه می‌شوند.[۱۰]

    آجر مهریویرایش

    نقش اندازی روی آجر چه به صورت برجسته و چه فرورفته که در مواردی محدود، به گونهٔ پیش بر و دست کار صورت می‌گرفته و در عمدهٔ آثار به کمک قالب انجام می‌شده است. از قرن چهارم در آثار سیراف با آجرهای سفال نقش دار برخورد داریم. این آجرها از نظر شکل متنوع بوده و به صورت‌های لوزی، بادامی، ستاره‌ای شکل و چلیپا ساخته می‌شوند. از مسجد جامع گناباد در دوران سلجوقی، آجرهای نقش برجسته و مشبک با نقش‌های هندسی و کار گره در شکل‌های مربع و مستطیل بدست آمده‌است. در رصدخانه مراغه دو قطعه آجر مستطیل شکل به دست آمده با طرح گیاهی در مایه اسلیمی، که دو قطعه در کنار هم طرح یک قوس محراب گونه را عرضه می‌کنند. این مورد تا پیش از آن در هنر آجرسازی ایران نا شناخته است و نقشها به صورت فرورفته می‌باشد.[۱۰]

    آجر تراشویرایش

    در ایران قطعه‌های گوناگون پاره آجر از کوچکترین اندازه تا بزرگترین اندازه که نزدیک به یک آجر کامل است؛ کاربرد فراوان داشته‌است. آجرتراشان در پای کار قطعه‌های گوناگون پاره آجر را با تیشه آماده می‌کردند که قدمت آن از دوران سلجوقی بوده و در دوره صفویه به تکامل رسیده‌است. در گذشته کار تراش آجر بر روی آجرهای چهارگوش صورت می‌گرفت؛ ولی از زمان استفاده از آجرهای مستطیل قزاقی به‌طور عمده کار تراش بر روی آجرهای قزاقی انجام می‌گیرد و کمتر با نمونه‌ای از کاربرد آجرهای چهار گوش تراش برخورد می‌کنیم.[۱۰]

    آجرهای تزئینی قالبی و تراشویرایش

    این گونه آجرها که در اندازه‌ها و شکل‌های مختلف هندسی و غیر هندسی به کار رفته‌اند؛ خاص دوران قاجار هستند. این آجرها در در نما و بخش‌های مختلف چون پایهٔ ستون‌ها، سر ستون‌ها، حاشیه‌ها و... کاربرد داشته‌اند. این آجرها هم به صورت نقش دار و هم به صورت بدون نقش تهیه شده‌اند. در دوران قاجار این آجرها را با واکوب کردن در قالب، با شکل‌های مختلف می‌ساختند و سپس زائده‌های آن را با تیشه داری به گونهٔ آجر تراش حذف می‌کردند. گونه‌های مختلفی از این آجرها وجود داشته که هریک با توجه به طرح بنا در محل معینی به کاربرده می‌شده است و نامی خاص داشته‌اند.[۱۰]

    آجر آبسابویرایش

    آجر آبساب آجری است که پس از تراش آن در آب می‌خیسانند و کناره آن را به وسیلهٔ ماسهٔ بادی یا گَرد آجر و گاه با گل رس یا اخرا می‌سایند. این روش به نما جلوه می‌دهد ولی توان آجر را از بین می‌برد. رونق این شیوه بیشتر مربوط به دوران صفویه به بعد است. نمونهٔ این کار را در گنبد سلطانیه سراغ داریم.[۱۰]

     

    انواع شیوه‌های آجر کاریویرایش

    هنر چیدن آجر را در بناها به منظور عرضهٔ نماهای تزئینی متناسب با شکل و هیئت کلی بنا را آجر کاری می‌نامند. معماران ایرانی کوشیده‌اند تا با کاربرد گسترده آجر در گونه‌های مختلف تزئینی حالت ارگانیک این ماده را در ارتباط با شکل بنا حفظ کنند. معماران ایرانی (با توجه به آثار به جای مانده) از سدهٔ چهارم هجری به بعد در زمینهٔ آجر کاری، شیوه‌های گوناگونی را آزموده‌اند.

    زنجاب کردنویرایش

    هنگامی که آجر از کوره بیرون می‌آید؛ خشک است؛ و آب ملات را می‌کشد و ملات را دچار مشکل می‌کند، به همین دلیل آجر را به مدت نیم ساعت داخل بشکه‌های آب می‌اندازند تا سیراب شود و به ملات آسیب نرساند، که به این عمل زنجاب کردن، می‌گویند؛ بنابراین زنجاب کردن را نباید با آبساب کردن اشتباه گرفت)[۱۰]

    قواره بریویرایش

    شیوه‌ای است که به‌طور معمول در چوب مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ ولی در کار تزئینات آجری در سطح‌های بسیار محدود نیز با آن برخورد داریم. قواره بری در واقع یکی از شیوه‌های آجر تراش است که در آن به جای نقش شکسته، نقش گردان یا قطعه‌های منحنی به کار برده می‌شود. مورد استفادهٔ آن به‌طور عمده در قاب‌های تزئینی نمای بنا است که پیش از عهد قاجار بیشتر به صورت پولکی و سینه کبکی بوده و یک طرح پیوسته و یکنواختی را عرضه می‌کند. رواج قواره بری با طرح و نقش‌های مختلف مربوط به دوران قاجار است که تا اویل دوران پهلوی هم ادامه داشته‌است؛ و هنوز نمونه‌های جالب آن را در شیراز می‌توان دید.[۱۰]

    رگ چینیویرایش

    به آجر کاری با ترکیب آجرهای یک رنگ و ایجاد طرح و نقش‌های مختلف در سطحی صاف، رگ چینی می‌گویند. طرح‌های متنوع، به چگونگی قرار گرفتن آجر در نما بستگی دارند.

    راسته: آجری که از پهلو و درازا در نما کار شده‌است.

    کَله: آجری که سر یا عرض آن به صورت افقی یا عمودی در نما کار شده‌است.

    قد نما: آجری که از پهلو و درازا به‌طور عمودی در نما کار شده‌است.

    خواب نما: به صورت افقی در کف کار شود و تمامی سطح آن دیده شود.

    لاریز: آجری که رج آجرها حالت پله‌ای را نشان دهد.

    لابند مرتب: آجری که یک در میان، کله و راسته کار شود.

    نیما نیم: معمولی‌ترین شیوه آجر کاری است. تمامی ردیف آجر راسته به کار می‌رود؛ به گونه‌ای که بند کشی‌های رگ عمودی بالا درست در وسط آجرهای رگ پایین قرار می‌گیرند. طرح‌های متنوع و مشهور دیگر: کله راسته –خفته راسته- بافت حصیری- جناغی- شطرنجی -...[۱۲]

    گل اندازیویرایش

    در موقع رگ چین کردن؛ آن را چنان می‌چینند که از ترکیب آن‌ها گل‌های مختلف هفت رگی و پنج رگی و... بدست آید. نمونه‌های خوب این شیوه را در اِزاره‌های خانه‌های یزد شاهد هستیم. مشهورترین گل اندازی به نام «شش بند شیرازی» معروف است که با چیدن پنج رگ آجر «که شش بند دارد» نقشی زیبا در مایه‌های هندسی به وجود می‌آورند. این گونه طرح‌ها گاه «هم رو» یا صاف چیده می‌شوند یا «هشت و گیر» یا برجسته و فرورفته هستند. نمونه‌های خوب آن را در مسجد جامع یزد شاهد هستیم. گاهی آجر و کاشی پیش بر با هم مخلوط می‌شدند و گل انداز کاشی در متن نما آجری چون نگین می‌درخشید. بهترین نمونهٔ گل انداز در برج اخنجان خراسان و برج رادکان خراسان می‌بینیم.[۱۲]

    گره‌سازیویرایش

    یکی از شیوه‌های بسیار ظریف و پرکار آجرکاری است؛ که به کمک قطعه‌های مختلف آجرهای بریده و تیشه داری شده در اندازه‌های گوناگون انجام می‌شود. طرح‌های گره در مایهٔ نقش‌های هندسی ساده چون مثلث لوزی مربع مستطیل و ذوزنقه و ترکیب آن‌ها با یکدیگر و ایجاد چند ضلعی‌ها ستاره شکل‌ها و غیره است. نمونه‌های خوب آن را در دوران سامانیان و آل بویه می‌بینیم. در بناهایی همچون مسجد گوهرشاد، بنای گور امیر در سمرقند و نیز در مسجد جامع ورامین از دورهٔ ایلخانی شاهد این نمونه از آجر کاری هستیم. گاهی گل انداز و گره‌سازی با هم ترکیب شده و طرح زیبایی بوجود می‌آورد. آرامگاه امیراسماعیل سامانی (مربوط به قرن سوم هجری که معماری آن ادامهٔ معماری پیش از اسلام ایران است) نمونه‌ای از این شیوه است.[۱۲]

    آجرکاری با آجرهای تزئینی (مهری)ویرایش

    کار تزیین نمای بنا با آجر نقش دار برجسته مهری، از دوران ایلخانی سابقه دارد. در این شیوه آجرهای مربع و مستطیل لوزی چلیپا و دیگر گونه‌ها با نقش‌های مختلف برجسته، همراه با قطعه‌هایی چون لچکی، قوسها، حاشیه‌ها، رخ بامها و زیر خورشیدی‌ها روی جرزها میان دو طبقهٔ بنا که دارای آجرهای مهری هستند؛ جلوه‌ای دلپسند را ایجاد می‌کنند. این شیوه در دوران قاجار در برخی شهرها چون یزد، کاشان، شیراز و تهران رواج فراوان یافت.[۱۲]

    در آثار یزد، این آجرها در چهار گروه قرار می‌گیرند:

    1. کار برد تک آجر با نقش کامل در وسط آجدارهای ساده.
    2. مجموعهٔ چهار آجر در کنار هم که یک نقش کامل را بوجود می‌آورند.
    3. حاشیه‌ای از آجرهای پی در پی نقش دار.
    4. قاب‌سازی‌های بزرگ بر روی بدنه‌های وسیع به کمک آجرهای نقش دار که هریک، بخشی از طرح بزرگ را تکمیل می‌کنند.

    آجر کاری رنگی یا گره‌سازی رنگیویرایش

    در این شیوه با آجرهایی با رنگ‌های مختلف و به شیوه مسطح، طرح‌های گوناگون ایجاد می‌کنند. کاربرد آجرهای رنگی در نمای بنا، به دورهٔ ایلخانیان برمی‌گردد. طوماری از این شیوهٔ آجر کاری مربوط به حدود ۱۲۰ سال پیش در دست است که در آن طرح‌های فراوانی در مایهٔ نقش‌های هندسی و خط بنایی عرضه شده‌است.[۱۲]

    خوون چینیویرایش

    این شیوه گونهٔ خاصی از آجر کاری در مایهٔ خفته فرورفته و گره چینی ست که در شوشتر و دزفول رواج فراوان داشته‌است. به یاری این شیوه امکان بهره جستن از گودی‌های سا یه دار و در نتیجه کاستن از میزان حرارت به داخل بنا فراهم شده‌است. اساس عمدهٔ نقش‌های خوون چینی بر نگارهٔ چلیپا استوار بوده که در ترکیبهای مختلف از شکل گرفتن پره‌های گل‌برگ گونه چلیپا حول یک مرکز حاصل شده‌است. اغلب مرکز یک نقش که چشم گیرترین قسمت نقش را تشکیل می‌دهد؛ با کلمه‌هایی چون الله –محمد و علی درمایهٔ خط بنایی زینت یافته‌است.[۱۲]

    فخرومدینویرایش

    در این کار آجرها به صورت مشبک چیده می‌شود.[۱۲]

    هشت و گیرویرایش

    در این شیوه، آجر چینی از حالت صاف و مسطح خارج گردیده و به صورت برجسته و فرورفته طرح‌هایی بوجود می‌آورد که با ایجاد سایه روشن جلوهٔ خاصی به بنا می‌بخشد. (کلمهٔ هشت به معنی بسیار برجسته و گیر به معنی فرورفته است) معروف‌ترین نوع آن هشت و گیر شیرازی است که فرورفتگی و برجستگی در هر شش بند و پنج رگ تکمیل و مجدداً تکرار می‌شود. این آجر چینی به شش بند شیرازی نیز معروف است.[۱۲]

    آبشاریویرایش

    این طرح در گچبری نیز وجود دارد. در آجر چینی زوایا قائمه‌اند ولی در گچبری ممکن است زوایا به صورت منحنی در آیند.[۱۲]

    باد بزنیویرایش

    در این روش، نما را به مربعاتی تقسیم کرده و در هر مربع یک آجر به صورت افقی و آجر دیگر به صورت عمودی چیده می‌شود.[۱۲]

    معقلی (مخلوط کاشی و آجر)ویرایش

    نوعی آجرکاری است که در آن مخلوط آجر و کاشی به کار رفته است؛ که نمونهٔ آن در مقبرهٔ خواجه اتابک در کرمان به چشم می‌خورد. اما شاید زیباترین و شاخص‌ترین کار آجر و کاشی اثر نفیسی است که در سنگان خراسان در راه جام به زوزن دیده می‌شود.[۹]

    برج خرقانویرایش

    برج‌های خرقان دو برج هشت گوش به شکل مقبره‌ای هستند که در غرب ایران قرار دارند. این دو برج به فاصلهٔ سی متر از هم قرار گرفته‌اند و از بناهای دورهٔ سلجوقی هستند. در هر گوشه از گوشه‌های هشت ضلعی، نقوش خاصی از آجر کاری وجود دارند که با ملات‌های مختلف تزئین شده‌اند.

    برج اول توسط معمار محمد بن مکی آل زنجانی به سال ۴۶۰ ﮬ. ق برابر با سال ۶۸–۱۰۶۷میلادی و برج دوم توسط معمار ابو علی مکی آل زنجانی به سال ۴۸۶ﮬ. ق برابر با سال ۹۴–۱۰۹۳ میلادی ساخته شده‌است. در آجر کاری‌های این دو برج حدود هفتاد نوع آجر کاری استفاده شده‌است. آجرها به‌طور ساده بوده ولی از لحاظ نقوش بسیار زیبا هستند. آجرها در این دو برج به دو صورت آجرتراش و آجر پیش بر بکار رفته‌اند.[۹]

    کبود گنبدویرایش

    کبود گنبد از بناهای اواخر دورهٔ سلجوقی بوده که در مراغه واقع است؛ برخی تاریخ ساخت بنا را سال۵۹۳ ﮬ. ق و بعضی دیگر سال ۵۸۲و۶۸۶ می‌دانند. پنج ضلعی منظم یا پنج کنج[۹]

     

    بند کشی در آجر کاریویرایش

    در آجر کاری نمای بناها به جز مواردی معدود، فاصله میان آجرها در جهت افقی و عمودی بسیار کم بوده و آجرها جفت و جور چیده شده‌اند .(گنبد قابوس)

    در عمدهٔ بناها در جهت طولی و عرضی فاصله‌ای میان دو آجر وجود دارد؛ گاه این فاصله خالی می‌ماند و گاه با ملاتی نرم و همرنگ با آجر یا متفاوت با آن در مایه‌های نخودی سیاه و سفید پر می‌شود. این فاصله را که از سطح آجر کمی پایین‌تر است؛ به کمک تیغه‌ای نازک پر می‌کنند که عبارت است ازیک بند کشی ساده. بند کشی‌های تزیینی به‌طور معمول در سطح مستطیل شکل و به گونه ا ی عمودی در فاصلهٔ سرهای آجر، صورت می‌پذیرد. از قرن چهارم شاهد بند کشی تزیینی هستیم که به نمای بنا جلوه‌ای خاص بخشیده است. این بند کشی به‌طور معمول با ملات گچ انجام گرفته و از نظر اندازه و سطح به دسته کوچک و بزرگ تقسیم می‌شود؛ بندکش بعد از قرار دادن ملات و صاف کردن آن به کمک قالب، به نقش اندازی بر روی آن می‌پردازد. این نقش‌ها به صورت نگاره‌های تزیینی و کلمه‌های همچون الله و محمد و مانند آن در مایه خط بنایی اجرا شده‌اند. عرض بند کشی‌ها معمولاً حدود سه تا چهار سانتی‌متر است. سنگ بست از دوران غزنویان و رباط شرف و گنبدخاکی در اصفهان از این جمله‌اند. برای بند کشی‌هایی با سطحی بزرگتر، از توپی ته آجری نقش دار یا قالبی یا صابونیهای کاشی استفاده می‌شود؛ که ویژگی بناهای دوران ایلخانی است. از دوران صفوی به بعد دیگر به بند کش‌های تزئینی برخورد نمی‌کنیم.[۹]

     

    آجرچینی یا آجرفرشویرایش

    گذشته از کاربرد آجر در اسکلت ساختمان، قوسها، پوشش‌ها و بالاخره نما سازی‌ها، در زمینه پوشش کف‌ها نیز آجر مورد استفاده فراوان داشته‌است. از پیش از اسلام شاهد کاربرد آجر برای پوشش سطح‌های وسیع در کف بناها در داخل و خارج هستیم. در دوران بعد از اسلام در محل‌هایی چون جرجان حتی در سطح‌های بسیار زیاد برای پوشش کف خیابانها ی شهر، آجر مورد استفاده قرار گرفته‌است.

    آجر فرش بناها در بیشتر دوره‌ها با آجرهای چهار گوش بزرگ نظامی و تخت صورت گرفته‌است. شیوه کار آجر در پله‌ها را «هِره چینی» می‌گویند. در جرجان در کاوش‌های بدست آ مده خیابانی به عرض ۱۰متر در محور شمالی – جنوبی مربوط به دوره‌های سلجوقی و سامانی وجود دارد که با آجر فرش شده‌است. اندازهٔ آجرها۴× ۲۰×۲۰سانتی‌متر است. آجر فرش بناها در بیشتر دوره‌ها با آجرهای چهار گوش بزرگ نظامی و تخت صورت گرفته‌است. (در حین ساختن یک دیوار آجری، اگر بخواهیم قسمتی از یک دیوار را در یک روز ساخته و ادامهٔ کار را به روز بعد موکول کنیم؛ باید توجه داشته باشیم که بخش ساخته شده را به صورت یک خط عمودی و صاف رها نکنیم. زیرا در اثر گذشت زمان، دیوار از همان محل، ترک می‌خورد.

    برای جلوگیری ازاین ترک خوردگی باید قسمت انتهایی کار را به صورت هشت و گیر یا لاریز، گذاشته و از روز بعد از همان محل مجدداً شروع به کار کنیم): هشت و گیر لاریز[۱۱]

     

    نحوه محاسبه تعداد آجرویرایش

    به‌طور کلی جهت محاسبه تعداد آجر مورد نیاز در دیوارچینی برای هر سایز آجر، میتوان طبق معادله‌هایی که در زیر آورده شده‌است محاسبه نمود:

    فرمول اولویرایش

    طول آجر × ( ارتفاع آجر + 1.5 ) = مساحت آجر و ملات

    ( مساحت آجر و ملات ) / ( 10000 ) = تعداد در هر متر مربع

    جمع کل طول دیوارها × ارتفاع دیوار × تعداد در هر مترمربع = تعداد آجر یا سفال

    فرمول دومویرایش

    ضخامت دیوار × ارتفاع × طول = حجم دیوار

    حجم دیوار × 0.8 = حجم آجر

    (حجم یک آجر یا سفال) / (حجم آجر ) = تعداد آجر یا سفال

    نکته : این فرمولها و محاسبات درج شده در این قسمت به صورت تخمین و تقریبی بوده و میتوان از این محاسبات برای برآورد تعداد انواع آجر سفال , بلوک و تیغه سفالی سقفی و دیواری و همچنین انواع آجر نما , اجر لفتون و…. هم استفاده نمود.[۱۳]

     

    منابعویرایش

    1. مصالح شناسی، سیاوش کباری، شابک:۷-۴۴-۶۴۷۱-۹۶۴، صفحه ۱۳۷–۱۳۹
    2. زمرشیدی، حسین. مصالح‌شناسی سنتی. زمرد، 1390.
    3. مصالح شناسی، سیاوش کباری، شابک:۷-۴۴-۶۴۷۱-۹۶۴، صفحه ۱۴۸–۱۵۰
    4. روتشکا، جرالد. «فصل چهارم». در مواد دیرگداز. ترجمهٔ بهزاد میرهادی. چاپ دوم. انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، ۱۳۷۸. شابک۹۶۴۴۵۴۰۷۹۴.
    5. مصالح ساختمان/احمد حامی/چاپ و پخش دانشگاه تهران2042/چاپ هفدهم1384/ص 152
    6. مصالح ساختمان/احمد حامی/چاپ و پخش دانشگاه تهران2042/چاپ هفدهم1384
    7. مصالح شناسی، سیاوش کباری، شابک:۷-۴۴-۶۴۷۱-۹۶۴
    8. کباری، سیاوش. مصالح‌شناسی. انتشارات دانش و فن، 1392.
    9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ ۹٫۴ معماری ایران مصالح‌شناسی سنتی – حسین زمرشیدی
    10. ۱۰٫۰۰ ۱۰٫۰۱ ۱۰٫۰۲ ۱۰٫۰۳ ۱۰٫۰۴ ۱۰٫۰۵ ۱۰٫۰۶ ۱۰٫۰۷ ۱۰٫۰۸ ۱۰٫۰۹ ۱۰٫۱۰ ۱۰٫۱۱ ۱۰٫۱۲ ۱۰٫۱۳ پیوند و نگاره در آجر کاری- حسین زمر شیدی
    11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ ۱۱٫۴ مصالح ساختمانی (آژند- اندود – آمود)-مهندس زهره بزرگمهری
    12. ۱۲٫۰۰ ۱۲٫۰۱ ۱۲٫۰۲ ۱۲٫۰۳ ۱۲٫۰۴ ۱۲٫۰۵ ۱۲٫۰۶ ۱۲٫۰۷ ۱۲٫۰۸ ۱۲٫۰۹ ۱۲٫۱۰ ۱۲٫۱۱ ۱۲٫۱۲ تزئینات وابسته به معماری دورهٔ اسلامی – یوسف کیانی
    13. فرقانی. «آجر سفال». آجر سفال.
    • محمد عجم. [[۲] «آخرین روزهای آجر دستی ایران»]. موسسه آفتاب، ۵ آبان ۹۰. بازبینی‌شده در ۱۸ بهمن ۱۳۹۰.
     
  • سیستم خبرگزاری ساختمانی ajorsofali.ir یکی دیگر از مجموعه سایت های خبرگزاری ساختمانیمی باشد که با استفاده از این سیستم می توانید به صورت مشاوره ای تنها صرف کمی زمان از کارشناسان ما مشاوره گرفته و حرفه و خدمات خود را در صدها خبرگزاری ساختمانی به نمایش بگذارید .
    یرای کسب اطلاعات بیشتر کافی است به آدرس ajorsofali.ir مراجعه نموده و سپس با تماس با شماره تلفن درج شده در وب سایت جهت معرفی خدمات و محصولات خود اقدامات بعدی را انجام دهید .

    سپاس فراوان
    {خبرگزاری ساختمان}
     

    آجری - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد باز کردن منو اصلی

    ویکی‌پدیا β

    آجری پرده‌ای از رنگ قرمز بین صورتی و نارنجی است. وجه تسمیهٔ آن رنگ آجرهای ساخته شده از خاک رس است.

    آجری (تراکوتا)
     
    دربارهٔ این مختصات‌ها مختصات رنگ
    رنگ‌های وب #E2725B
    sRGBB (سرخ، سبز، آبی) (226، 114، 91)
    مد رنگی سی‌ام‌وای‌کیH (آبی دریایی، سرخابی، زرد، سیاه) (0، 44، 53، 11)
    HSV (فام، s، درخشش) (10°، 70%، 62%)
    منبع [بدون منبع]
    B: نرمال‌شده به [۰–۲۵۵] (بایت)
    H: نرمال‌شده به [۰–۱۰۰] (صد)
     
     

    آجری تیرهویرایش

    آجری تیره
     
    مختصات رنگ
    رنگ‌های وب #CC4E5C
    sRGBB (سرخ، سبز، آبی) (204، 78، 92)
    مد رنگی سی‌ام‌وای‌کیH (آبی دریایی، سرخابی، زرد، سیاه) (0، 49، 44، 20)
    HSV (فام، s، درخشش) (354°، 55%، 55%)
    منبع [بدون منبع]
    B: نرمال‌شده به [۰–۲۵۵] (بایت)
    H: نرمال‌شده به [۰–۱۰۰] (صد)
     
      پرده‌های رنگ سرخ  
    روناسی تاج‌خروسی شرابی سرخ عقیق جگری گیلاسی گردویی سرخ مرجانی زرشکی صورتی سیر سرخ فالونی سرخ آتشی
                           
    سرخابی گردویی روشن گیلاسی روشن تمشکی آلبالویی ارغوانی روشن سرخ لاکی صورتی اناری سرخ یاقوتی سرخ گلی
                           
    فندقی بادمجانی روشن عنابی سرخ روشن سرخابی سیر آجری سرخ گرم شنگرفی
                   
     
  • سیستم خبرگزاری ساختمانی ajorsoofal.ir یکی دیگر از مجموعه سایت های خبرگزاری ساختمانیمی باشد که با استفاده از این سیستم می توانید به صورت مشاوره ای تنها صرف کمی زمان از کارشناسان ما مشاوره گرفته و حرفه و خدمات خود را در صدها خبرگزاری ساختمانی به نمایش بگذارید .
    یرای کسب اطلاعات بیشتر کافی است به آدرس ajorsoofal.ir مراجعه نموده و سپس با تماس با شماره تلفن درج شده در وب سایت جهت معرفی خدمات و محصولات خود اقدامات بعدی را انجام دهید .

    سپاس فراوان
    {خبرگزاری ساختمان}
     
     
     
    آجرکاری برج شبلی در ایران، مربوط به قرن دوازدهم
     
    آجرکاری رنگی سقف تکیه معاون الملک در کرمانشاه ایران

    آجرچینی به روش‌های گونه‌گونِ چیدمان آجر گفته می‌شود.

    محتویات

     

    قدمت آجرچینیویرایش

    از نخستین روزهای به وجود آمدن تمدن بشری آجر به عنوان ماده اولیه ساختمان‌سازی وجود داشته‌است. آجر همواره نمایانگر تمدنها، احساسات، فرهنگ و ذوق ملل گوناگون بوده و همراه با پیشرفت‌های بشر تغییر پیدا کرده‌است، و در این میان ایرانیان نیز به میزان قابل توجهی با آجر سروکار داشته اند و از آن در جنبه‌های مختلف ساختمانی و زیبایی استفاده نموده‌اند.

    آرتور پوپمورخ و ایرانشناس آمریکایی در این زمینه می گوید: ،،خشت وآجر جدید چهار گوش که اطرافش مسطح است و در قالب زده می‌شود در هزاره چهارم (قبل از میلاد) آشکار شد؛ و ظاهراً این نوآوری از ابداعات ایرانیان بوده‌است،،

    شیوه چیدن یک پوسته آجر یا آمود بر روی اسکلت و سفت کاری بنا که از دوران ایلخانیان شروع شده بود در دوران صفویه به تکامل خود رسید و تا دوران زندیه و قاجاریه نیز ادامه یافت.

    به‌طور کلی آجر در دوره قبل از اسلام بیشتر جنبه استحکامی و کاربردی داشته‌است. بعد از اسلام ضمن دارا بودن جنبه استحکامی جنبه تزیینی نیز پیدا می‌نماید. گستردگی استفاده از آجر در ایران در ناحیه‌هایی با شرایط طبیعی و آب و هوایی مختلف از بنا کاربردهای متفاوت با شیوه‌های مختلف به وجود آورد.

     

    خوونویرایش

    یکی از این شیوه‌ها خوون است که در شهرهای دزفول و شوشتر به وجود آمده‌است. این نوع آجر کاری (خوون چینی) که به صورت آمود اجرا می‌شود در دوره صفویه توسعه فراوان و گستردگی پیدا می‌نماید و تا اواخر دوران قاجاریه و پهلوی اول ادامه پیدا می‌کند.[۱]

     

    آشنایی با خوونویرایش

    در هنر و معماری ایران قدیم واژه خوون بسیار مشهور بوده‌است. اما در سده‌های اخیر در زبان فارسی روان، ناشناخته مانده‌است.واژه (خوون) Xowun که یک نامگذاری در هنر معماری ایرانی است و به نگاره‌های زینتی موزاییک مانندی که بر پیشانی بنا می‌ساخته‌اند گفته می‌شده است، امروزه فراموش گردیده و در هیچ‌یک از کتابهای لغت و ادب نیامده است. در صورتی که واژه «خوون» بی شک فارسی است.[۲]

    خوون چینی کاربرد تزیین آجر است و از ضخامت آن در ایجاد انواع گره‌های زمینی در پیشانی نما استفاده می‌نمایند، به قولی دیگر خوون چینی آرایش ساختمان به صورت (آمود) می‌باشد.در این نوع آجر کاری از قطعات مختلف آجر و کنار هم قرار دادن آن‌ها برای ایجاد انواع گره‌های تزیینی استفاده می‌شود. بعضی آجرها زمینه را می‌سازند عقب‌تر از دیگر آجرها که گره‌ها را می‌سازند قرار می‌گیرد. در مرحله‌ای که عملیات استحکامی (ساختاری) بنا تکمیل می‌شود و جرزهای اصلی و طاقها زده می‌شود، قسمتهای ارزشمند از ساختمان مانند ورودیها و نماهای داخلی حیاط و در بعضی موارد نماهای بیرونی تزیین می‌گردد. امکان دارد گروهی بناکار ایستایی و ساختاری ساختمان را به پایان ببرند و گروهی دیگر کار تزیین (خوون چینی) را آغاز نمایند. در هر صورت نما ترکیبی خواهد بود از دیوارهای باربر و رج چین‌های ساده نما و پیشانی‌هایی که در آن خوون چیده خواهد شد. هر گروه خوون چین طومارهای از نقش‌های مختلف را همراه دارند که با سلیقه و هماهنگی خاصی به کار می‌برند.

    فرمولی نیز وجود دارد که در ایجاد و هماهنگی خوون‌ها به کار می‌رود نقش تزیینی آجر را به صورتی مکتوب مورد بررسی قرار دهیم.آجر در منطقه دارای ابعاد و اندازه‌هایی بوده‌است که در طول زمان تکامل ابعاد داشته و در نهایت به ابعاد ۱۸.۵ × ۱۸.۵ سانتی‌متر و ضخامت ۳.۵ سانتی‌متر رسیده‌است. این تکامل ابعاد در طی سه هزار سال به دست آمده‌است.اگر فاصهل بین دو آجر (ملات خور) را ۱.۵ سانتی‌متر در نظر بگیریم بین یک طول و ضخامت آجر تناسبی ایجاد می‌شود. (یک طول برابر ۴ ضخامت به علاوه ۳ فاصله می‌گردد) در چنین شرایطی اندازه اجزاء همه ضریبی از یکدیگرند. کوچکترین جزء همان کلوخ است.

    اکنون اگر شبکه‌ای مرکب از کلوخ و فاصله ایجاد نماییم می‌توانیم کلیه اجزاء مختلف آجر را بر روی شبکه جایگزین نماییم. اگر آجر مربع شکل کامل را نصف کنیم آجر نیمه به دست می‌آید که خود پایه و اساس خرد شدن را تشکیل می‌دهد و آن ۴ صاه می‌گویند و اگر نیمه را نصف نماییم چاری یا دو صاف به وجود می‌آید (آجر کامل) یا می‌توانیم ۴ صافه (نیمه) را به کلوخ و ۳ صافه تبدیل نماییم.

    چاری را اگر به دو قسمت تقسیم نماییم ۲ کلوخ به دست می‌آیند، در خوون چینی همواره نیمه بزرگترین جزء و کلوخ کوچکترین جزء می‌باشد (آجر کامل) این ۴ نوع اندازه، اجزاء اصلی خوون چینی می‌باشند که به ترتیب نیمه (۴ صافه)، ۳ قدی (۳ صافه)، چاری(۲قدی) کلوخ یا (بندک) اجزای فوق به همراه اجزاء فرعی که از اجزاء اصلی ساخته می‌شود، کل اجزاء خوون چینی را به وجود می‌آورد که عبارتند از قناس کلوخ، ۲ صافه یک سرشق، ۲ صفه دو سرشق، ۳ صافه یک سرشق، ۳ صافه دو سرشق، ۴ صافه یک سرشق، ۴ صافه دو سرشق. بدین ترتیب ۷ جزء فرعی و ۴ جزء اصلی جمع؛ یازده جزء اساس کار خوون چینی می‌باشند.

    بدین ترتیب شبکه‌ای گسترده و ساده هندسی در زیر ساخت کلیه نقش‌های خوون قرار می‌گیرد که ضمن آسان نمودن طراحی و گستردگی صفحه انواع نقش‌ها را به صورت گلهای مختلف می‌تواند در ترکیبی متناسب در شبکه به دست آمده جای گیرنده، و ترکیبات مختلفی را به وجود آورد. این شبکه نه تنها می‌تواند انواع گلها و چند ضلعی‌های مختلف را در خود جای دهد بلکه می‌توان نوشته‌هایی را با آن انجام داد.

    در خوون‌های موجود شهر دزفول کلمه علی بیش از دیگر نوشته‌ها به چشم می‌خورد که نشانگر اعتقادات مذهبی سازندگان این آثار است، برخی نیز اعتقاد دارند که نقش اصلی کلیه ترکیبات آجری چلیپا است (آیین مهر)[۳]

     

    پانویسویرایش

    1. دزفول شهر آجر –نعیمیان-غلام رضا -۱۳۷۶
    2. مجله باستان‌شناسی و هنر ایران. شماره ۱ - امام اهوازی –محمد علی)
    3. نعیمیان، غلام رضا. دزفول شهر آجر. تهران: سازمانمیارث فرهنگی، ۱۳۷۶
     

    منابعویرایش

    • نعیما، غلام رضا. دزفول شهر آجر. تهران: سازمان میراث فرهنگی، ۱۳۷۶.
     
  •  

    سیستم خبرگزاری ساختمانی ajorsoofalin.ir یکی دیگر از مجموعه سایت های خبرگزاری ساختمانیمی باشد که با استفاده از این سیستم می توانید به صورت مشاوره ای تنها صرف کمی زمان از کارشناسان ما مشاوره گرفته و حرفه و خدمات خود را در صدها خبرگزاری ساختمانی به نمایش بگذارید .
    یرای کسب اطلاعات بیشتر کافی است به آدرس ajorsoofalin.ir مراجعه نموده و سپس با تماس با شماره تلفن درج شده در وب سایت جهت معرفی خدمات و محصولات خود اقدامات بعدی را انجام دهید .

    سپاس فراوان
    {خبرگزاری ساختمان}
     
    آجر شاموتی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

    ویکی‌پدیا β

    آجر شاموتی یکی از انواع آجر نسوز است که از اکسید سیلیسیوم (SiO2) و اکسید آلومینیوم (Al2O3) ساخته می‌شود. این آجر دارای کاربردهای گسترده‌ای است و انواع مختلفی از آن وجود دارد.

    محتویات

     

    ترکیب مواد اولیهویرایش

    آجرهای شاموتی عمدتاً شامل SiO2 و Al2O3 می‌شوند. میزان SiO2 در ترکیب آجرهای شاموتی ۵۰ تا ۸۵ درصد و میزان Al2O3 بین ۱۰ تا ۴۵ درصد است. این آجرها دارای حداکثر ۳ درصد Fe2O3، سه درصد TiO2 و مقادیر کمی اکسید منیزیم، اکسید کلسیم، اکسید سدیم و اکسید پتاسیم است. برای دستیابی به چنین ترکیبی، عمدتاً رس یا شاموت پخته شده از رس‌ها به‌عنوان مواد اولیه مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۱] nvsj hsj

     

    فرایند تولیدویرایش

    ماده اولیه اصلی آجرهای شاموتی، رس است. بخشی از رس می‌بایست تحت عملیات پیش‌پخت قرار بگیرد. این کار در دمای ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه سانتی‌گراد در کوره‌های قائم، کوره‌های دوار یا کوره‌های تونلی صورت می‌گیرد. محصول این فرایند شاموت است که می‌بایست خرد و دانه‌بندی شود. شاموت دانه‌بندی شده، سپس با مقدار مناسبی رس و آب مخلوط می‌شود. مراحل بعدی عبارتند از شکل‌دهی، خشک کردن و پختن. پخت آجرهای شاموتی معمولاً در دمای ۱۲۵۰ تا ۱۵۰۰ درجه سانتی‌گراد در کوره تونلی صورت می‌گیرد.[۲]

     

    فازهای موجود در محصولویرایش

    فازهای اصلی موجود در آجرهای شاموتی عبارتند از: مولایت و فاز شیشه. فاز شیشه بین ۴۰ تا ۵۵ درصد آجر را تشکیل می‌دهد. همچنین بسته به شرایط می‌توان آثاری از تری‌دیمیت و کریستوبالیت نیز در آجر شاموتی یافت.[۳]

     

    کاربردهاویرایش

    مهمترین کاربردهای آجر شاموتی در پوشش دیوار داخلی کوره‌ها، دستگاه دمش کوره بلند، ریخته‌گری فولاد، کوره‌های پخت کک، کوره سیمان، کوره ذوب فلزات غیرآهنی، و صنعت شیشه می‌باشد.[۴]

     

    پانویسویرایش

    1. روتشکا، ۱۳۷۸، صص ۴۲ و ۴۳
    2. روتشکا، ۱۳۷۸، ص ۴۴
    3. روتشکا، ۱۳۷۸، صص ۴۴ و ۴۵
    4. روتشکا، ۱۳۷۸، ص ۴۶
     

    منابعویرایش

    • روتشکا، جرالد. «فصل چهارم». در مواد دیرگداز. ترجمهٔ بهزاد میرهادی. چاپ دوم. انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، ۱۳۷۸. شابک۹۶۴۴۵۴۰۷۹۴.
     
  • سیستم خبرگزاری ساختمانی ajorsoofal.ir یکی دیگر از مجموعه سایت های خبرگزاری ساختمانیمی باشد که با استفاده از این سیستم می توانید به صورت مشاوره ای تنها صرف کمی زمان از کارشناسان ما مشاوره گرفته و حرفه و خدمات خود را در صدها خبرگزاری ساختمانی به نمایش بگذارید .
    یرای کسب اطلاعات بیشتر کافی است به آدرس ajorsoofal.ir مراجعه نموده و سپس با تماس با شماره تلفن درج شده در وب سایت جهت معرفی خدمات و محصولات خود اقدامات بعدی را انجام دهید .

    سپاس فراوان
    {خبرگزاری ساختمان}
     
     

    آجر سیلیسی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

    آجر سیلیسی

     

    آجر سیلیسی یکی از انواع آجر نسوز است. این آجر می‌تواند تا دمای ۱۷۰۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل کند و در کوره‌های ساخت کک، فولاد و شیشه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

    محتویات

     

    ترکیب مواد اولیهویرایش

    مواد اولیه آجرهای سیلیسی دست کم حاوی ۹۳ درصد وزنی اکسید سیلیسیوم (SiO2) است اما این میزان به‌طور معمول تا ۹۷ درصد نیز افزایش می‌یابد. بنابراین مواد اولیه مورد استفاده در ساخت آجر سیلیسی، می‌بایست SiO2 مورد نیاز را تامین نمایند. مابقی مواد تشکیل‌دهنده عبارتند از: اکسید کلسیم، اکسید تیتانیوم و اکسید آهن (III). برای تامین این ترکیب، عمدتا از کوارتز خالص با خلوص بیش از ۹۶ درصد استفاده می‌شود. همچنین از ماسه سیلیسی با درجه خلوص بالا نیز می‌توان استفاده نمود.[۱]

     

    منحنی پختویرایش

    آجر سیلیسی در دمای ۱۴۲۰ تا ۱۴۸۰ درجه سانتی‌گراد با یک منحنی پخت کنترل‌شده پخته می‌شود. این آجرها در طول پخت خود دارای ۴ تا ۵ درصد انبساط خطی خواهند بود که از تغییر فاز مواد اولیه در طول پخت ایجاد می‌شود.[۲]

     

    فازهای موجود در محصولویرایش

    محصول نهایی غالبا حاوی β-کوارتز، γ-تری‌دیمیت، β-کریستوبالیت، ولاستونیت و فاز شیشه است. درصد این فازها بستگی به مواد اولیه و روش تولید دارد اما تری‌دیمیت معمولاً ۴۰ تا ۵۰ درصد و کریستوبالیت معمولاً بین ۳۵ تا ۴۵ درصد ترکیب محصول پخته شده را تشکیل می‌دهند.[۲]

     

    ویژگی‌هاویرایش

    خواص فیزیکیویرایش

    آجرهای سیلیسی در دماهای ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد، انبساط حرارتی معادل ۱۲ تا ۱۵ میلی‌متر بر متر دارند اما در دماهای بالاتر انبساط منفی از خود بروز می‌دهند. این آجرها در دماهای کمتر از ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد، مقاومت بسیار پایینی در برابر شوک حرارتی دارند ولی در دماهای بالاتر از ۶۰۰ درجه، مقاومتشان نسبت به شوک حرارتی افزایش می‌یابد و شوک‌پذیری خوبی از خود نشان می‌دهند. بنابراین گرم کردن کوره‌هایی که با استفاده از آجرهای سیلیسی پوشیده شده‌اند، می‌بایست به آهستگی و با دقت لازم انجام شود.[۳]

    آجرهای سیلیسی مرغوب می‌توانند تا دمای ۱۷۰۰ درجه سانتی‌گراد را به‌خوبی تحمل کنند.[۴]

    چگالی این آجرها برابر ۲/۲ تا ۳۵/۲ گرم بر سانتی‌متر مکعب است.[۵]

    خواص شیمیاییویرایش

    اکسید سیلیسیوم یک اکسید اسیدی است. بنابراین مقاومت شیمیایی آجر سیلیسی در مقابل مذاب‌های اسیدی بسیار خوب است. اما بخارات و گازهای حاوی ترکیبات قلیایی باعث خوردگی این آجرها می‌شود.[۴]

     

    کاربردهاویرایش

    کاربردهای مهم آجرهای سیلیسی عبارتند از: کوره‌های کک‌سازی، کوره‌های گازی، سقف کوره‌های ذوب شیشه، دستگاه دمش هوای گرم کوره بلند و سقف کوره‌های قوس الکتریکی.[۵]

     

    پانویسویرایش

    1. روتشکا، ۱۳۷۸، صص ۳۲ و ۳۳
    2. ۲٫۰ ۲٫۱ روتشکا، ۱۳۷۸، ص ۳۴
    3. روتشکا، ۱۳۷۸، صص ۳۴ و ۳۵
    4. ۴٫۰ ۴٫۱ روتشکا، ۱۳۷۸، ص ۳۵
    5. ۵٫۰ ۵٫۱ روتشکا، ۱۳۷۸، ص ۳۶
     

    منابعویرایش

    • روتشکا، جرالد. «فصل چهارم». در مواد دیرگداز. ترجمهٔ بهزاد میرهادی. چاپ دوم. انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، ۱۳۷۸. شابک۹۶۴۴۵۴۰۷۹۴.
     
  • سیستم خبرگزاری ساختمانی damsanat.ir یکی دیگر از مجموعه سایت های خبرگزاری ساختمانیمی باشد که با استفاده از این سیستم می توانید به صورت مشاوره ای تنها صرف کمی زمان از کارشناسان ما مشاوره گرفته و حرفه و خدمات خود را در صدها خبرگزاری ساختمانی به نمایش بگذارید .
    یرای کسب اطلاعات بیشتر کافی است به آدرس damsanat.ir مراجعه نموده و سپس با تماس با شماره تلفن درج شده در وب سایت جهت معرفی خدمات و محصولات خود اقدامات بعدی را انجام دهید .

    سپاس فراوان
    {خبرگزاری ساختمان}
     
     

     

    مختصات: ۳۵°۴۲′۶٫۴۷″ شمالی ۵۱°۲۱′۵٫۱۸″ شرقی /۳۵٫۷۰۱۷۹۷۲°شمالی ۵۱٫۳۵۱۴۳۸۹°شرقی / 35.7017972; 51.3514389

     

     

    دانشگاه صنعتی شریف
    نشان دانشگاه صنعتی شریف
    نشان دانشگاه صنعتی شریف
    تأسیس ۱۳۴۴ خورشیدی
    نوع دولتی
    بنیانگذار محمدعلی مجتهدی گیلانی
    رئیس محمود فتوحی فیروزآباد
    معاون آموزشی داوود رشتچیان
    معاون دانشجویی بیژن وثوقی وحدت
    معاون پژوهشی مسعود تجریشی[۱]
    مکان تهران، ایران
    وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
    وب‌گاه sharif.ir
     

    دانشگاه صنعتی شریف دانشگاهی دولتی واقع در خیابان آزادی تهران، ایران است. این دانشگاه در سال ۱۳۴۴[۲] با نام دانشگاه صنعتی آریامهر بنیانگذاری گشت که پس از انقلاب اسلامی، در آبان ۱۳۵۸، به‌افتخار یکی از دانش‌آموختگان آن، مجید شریف واقفی، به دانشگاه صنعتی شریف تغییر نام داد. دانشگاه صنعتی شریف در محله طرشت تهران در نزدیکی میدان آزادی واقع شده، و پردیسی نیز در جزیره کیش در خلیج فارس دارد.

    این دانشگاه بسیاری از بهترین دانشجویان ایران را جذب می‌کند. از ۵۰۰ هزار نفری که هر ساله در کنکور پذیرفته می‌شوند، ۸۰۰ نفر بالا می‌توانند وارد این دانشگاه بشوند. این دانشگاه ام‌آی‌تی ایران خوانده شده‌است. دانش‌آموختگان این دانشگاه سهم عظیمی از نخبگان اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ایران را تشکیل می‌دهند.[۳][۴][۴] این دانشگاه در رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان که در ۵۰ سال گذشته تأسیس شده‌اند ۴۰۰م است.[۵]

    دانش‌آموختگان این دانشگاه، به دلیل اعتبار مناسب آن، برای انتصاب در مدیریت‌های علمی، فنی و اجرایی بخت زیادی دارند و به‌علاوه در آزمون‌های متمرکز ورودی کارشناسی ارشد از نظر میانگین نمرات و درصد قبولی از کارشناسی به کارشناسی ارشد در رشته‌های فنی، مهندسی و علوم پایه مقام بالایی را در بین دانشگاه‌های کشور داشته‌اند. همچنین تعداد زیادی از دانش‌آموختگان این دانشگاه، برای ادامهٔ تحصیل عازم کشورهای دیگر می‌شوند.

    این دانشگاه در حال حاضر دارای ۴۸۴ عضو هیئت علمی است که از این تعداد ۱۸۱ نفر استاد، ۱۰۵ نفر دانشیار، ۱۷۶ نفر استادیار، ۲۰ نفر مربی و ۲ نفر مربی آموزشیار می‌باشند. طی پنج سال گذشته بیش از ۹۰ درصد از پذیرفته شدگان مقطع کارشناسی کنکور سراسری دانشگاه‌ها با رتبه‌های بین ۱ تا ۱۰۰ و بیش از ۵۰ درصد پذیرفته شدگان با رتبه‌های بین ۱ تا ۵۰۰، دانشگاه صنعتی شریف را برای ادامه تحصیل خود برگزیده‌اند. برگزاری مسابقات جهانی برنامه‌نویسی دانشجویی ACM، مسابقات Robocup، مسابقات خودروهای هیبریدی و مسابقات ملی شناورهای هوشمند، مسابقات رباتیک و ده‌ها برنامه متنوع و جذاب از فعالیت‌های عمده علمی دانشجویی این دانشگاه است. با انجام سالانه ده‌ها میلیارد تومان قرارداد ارتباط با صنعت و ثبت بیش از ۲۰۰۰ مقاله ISI در دو سال گذشته، به عنوان پیشگام دانشگاه‌های کشور در انجام پژوهش‌های کاربردی بوده و تلاش دارد تا چرخه آموزش تا صنعت را به نحو احسن عملیاتی سازد.

    محتویات

     

    تاریخویرایش

     
    محمدعلی مجتهدی گیلانی، مؤسس و اولین نایب‌التولیه دانشگاه.

    دانشگاه صنعتی آریامهرویرایش

    دانشگاه صنعتی آریامهر در ۱۰ آبان ۱۳۴۴ با هدف تربیت و تأمین بخشی از نیروهای متخصص مورد نیاز ایران، در سطوح بالای علمی، به فرمان سلطنتی محمدرضا پهلوی[۶] و به دست دکتر محمد علی مجتهدی تأسیس گردید. فرمان تأسیس دانشگاه حاوی دو مأموریت بود، نخست از دانشگاه خواست تا «متخصصانی با آگاهی وسیع علمی و کاردانی و خبرگی فنی مورد نیاز صنایع سنگین ایران تربیت کند. فرمان دوم می‌خواست تا دانشگاه یکی از موسسات پیشرو جهان از طریق تحقیق در زمینه‌های علمی و فنی شود. این نخستین بار بود که تحقیق علمی از طریق دستورالعمل دانشگاهی ایرانی ابلاغ می‌شد. این فرمان همچنین دانشگاه را ملزم می‌کرد تا کمتر از یک سال تا ۳۰ شهریور ۱۳۴۵، فعالیت خود را آغاز کند و اعلام کرد که شاه ریاست اسمی دانشگاه را عهده‌دار خواهد بود.[۷] شاه آموزش عالی را در صدر برنامهٔ اصلاحی خود قرار داد. او تعداد بی‌سابقه‌ای دانشجو به آمریکا فرستاد و در شراکت با هاروارد، جرج‌تاون و کلمبیا دانشگاه‌های جدید تخصصی تأسیس کرد. با این همه، او ام‌آی‌تی را مدلی ضروری برای ایران سریعاً در حال صنعتی‌شدن قلمداد می‌کرد. او هنگام انتصاب حسین نصر (نخستین ایرانی دانش‌آموختهٔ ام‌آی‌تی) توضیح داد که یک ام‌آی‌تی ایرانی می‌خواهد، نه هاروارد یا پرینستون ایرانی، چرا که ایران به «آموزش از نوع حل مسئله» نیاز دارد.[۸]

    در چنین وضعیتی، در سال ۱۳۴۳، محمدرضاشاه پهلوی، مجتهدی را احضار کرد و به او دو انتخاب داد: ۱- تأسیس دانشگاهی جدید برای توسعهٔ علوم و مهندسی در ایران همگام با موسسات پیشروی جهان برای کمک به صنعتی‌کردن ایران، یا ۲- نظارت بر دانشجویان ایرانی در اروپا. مجتهدی گزینهٔ نخست را انتخاب کرد. مجتهدی چند سال پیش از مرگ، در مصاحبه‌ای متفاوت بیان کرد که وی این تصمیم را به خاطر اعتقاد به این که نمی‌خواست فرصت «ایجاد دانشگاهی که ایرانیان مستعد بتوانند آموزش ببینند، اعتماد به نفس و انضباط کسب کنند، شهروندان برجسته‌ای شوند که کشور را در آینده توسعه دهند» را از دست بدهد. او از موانع پیش رو برای ایجاد یک دانشگاه به‌خوبی آگاه بود. این موانع، در آن سال‌ها که وی مسئولیت دانشگاه را عهده‌دار بود، عبارت بودند از:[۷]

    1. دفع بازرسی دولت و قوانین همراه که با وابستگی به بودجهٔ اندک دولت تشدید شده بود. قوانین حکومتی که با بودجهٔ اندک همراه بود به او اجازه نمی‌داد تا استادانی را که وی نیاز داشت، استخدام کند، حقوق مکفی به آن‌ها بپردازد، تجهیزات آموزشی و تحقیقی در زمانی که وی برنامه‌ریزی کرده بود را خریداری کند و درهای دانشگاه را پس از چند ماه برای اولین گروه دانشجویان باز کند.
    2. استخدام استادان شایسته از خارج که بتوانند بهترین کیفیت آموزش را همسو با بهترین موسسات آموزشی جهان ارایه کنند.
    3. ایجاد یک فرهنگ سازنده برای توسعهٔ علم و فن‌آوری؛ به عبارت دیگر، محیط پژوهشی که زمینهٔ اکتشاف علمی و نوآوری فن‌آورانه را در رقابت با فرهنگ‌های مشابه در موسسات پیشرو جهان به وجود آورد.
    4. تجهیز دانشجویان با کتب درسی، منابع مرجع و دیگر منابع آموزشی که برای آموزش و پژوهش مطلوب ضروری اند.

    با استخدام حدود ۵۰ عضو هیئت علمی، در اولین دورهٔ پذیرش دانشجو در مهر ۱۳۴۵، حدود ۴۰۰ دانشجو در رشته‌های مهندسی برق، مهندسی مکانیک، مهندسی شیمی و مهندسی متالورژی پذیرفته شدند. سال بعد دانشکده‌های «فیزیک»، «علوم ریاضی» و «مدیریت صنعتی و اقتصاد مهندسی» ایجاد شدند. در سال ۱۳۴۸، دانشکده شیمی تأسیس شد و همچنین دانشکده مدیریت صنعتی و اقتصاد مهندسی در سطح کارشناسی دانشجو پذیرفت و به دانشکده مهندسی صنایع تغییر نام داد. در سال ۱۳۵۰ نیز دانشکده مهندسی عمران فعلی با نام دانشکده مهندسی سازه تأسیس شد.[۹]

    دانشگاه صنعتی شریفویرایش

    پس از انقلاب اسلامی ایران، مجموعهٔ دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان و تهران به دو دانشگاه صنعتی تهران و دانشگاه صنعتی اصفهان تفکیک شدند. نام دانشگاه صنعتی تهران در همان سال‌های نخستین پس از انقلاب به احترام مجید شریف واقفی که از فارغ التحصیلان دوره اول مهندسی برق این دانشگاه بود و پیش از انقلاب کشته شده بود دانشگاه صنعتی شریف نام‌گذاری شد.

    این دانشگاه در مقایسه با بسیاری از دانشگاه‌های ایران و جهان، دانشگاهی جوان و در حال رشد است.

    این دانشگاه به همراه «دانشگاه صنعتی اصفهان» (دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان سابق) مستقیماً بر اساس ساختار دانشگاه‌ام آی تی در آمریکا الگوبرداری گردیدند.[۱۰] معمار اصلی آن حسین امانت، طراح و معمار مشهور ایرانی بود.[۱۱]

    از جمله وقایع رخ داده در این دانشگاه تدفین کشته‌شدگان جنگ در آن و اعتراضات پس از آن بود.

    دانشمندان و دانشگاهیان برجسته بین‌المللی از این دانشگاه بازدید و در آن سخنرانی کرده‌اند که از آن جمله بازدید جوزف تیلور و توماس شلینگ در سال ۱۳۸۶، بازدید برتون ریشتر در خرداد ۱۳۸۷، رئیس انجمن دانشگاه‌های آمریکایی به همراه چند تن از رؤسای چند دانشگاه آمریکا از جمله دانشگاه‌های کُرنِل، کارنِگی مِلون، فلوریدا، مِریلند، رایس و کالیفرنیا دیویس در سال ۱۳۸۷، برنده نوبل فیزیک، کنستانتین نووسلوف[۱۲] و جایزه فیلدز ۲۰۱۰، سدریک ویلانی در سال ۱۳۹۴[۱۳] اشاره کرد.[۱۴][۱۵]

    ۱۲۵ نفر از استادان دانشگاه صنعتی شریف، طی بیانیه‌ای در روز ۵ خرداد ۱۳۸۸ در آستانهٔ انتخابات ریاست جمهوری، خواستار تبلور عقلانیت در مدیریت کشور و مشارکت فعال در انتخابات شدند. در این بیانیه از خارج کردن تدریجی متخصصان باتجربه از دایرهٔ تصمیم‌گیری، عدم ثبات مدیریتی، گسترش واردات کالاهای مصرفی به بهای ضربه به تولیدات داخلی، به رکود کشاندن اقتصاد برای جبران اسراف‌کاری‌ها و بی برنامگی‌های گذشته، عدم بهبود شاخص‌های رشد و بیکاری و تورم با وجود درآمدهای کلان نفتی، پسرفت شاخص‌های خط فقر و نابرابری‌های اقتصادی و گریختن از حسابرسی و قوانین مصوب انتقاد شده‌است. انتقاد از تنزل گفتمان اجتماعی صرفاً به دادوستدهای پولی با وجود ادعاهای ارزشمدارانه، تکیه بر شعارهای عوام‌پسند نظیر مبارزه با مافیا و مظلوم‌نمایی با وجود در اختیار داشتن تمام ابزار قدرت، تحقیر مردم و سعی در تطمیع آنان به نام عدالت‌طلبی از خزانه ملی، شکستن حرمت بزرگان و اندیشمندان و همچنین سوءاستفاده از احساسات پاک دینی و عدالت‌طلبانه مردم در جهت فعال کردن شکاف‌های فرهنگی و طبقاتی، با ایجاد تضاد و تفرقه در سطح ملی از بخش‌های دیگر این بیانیه‌است.[۱۶] این بیانیه توسط شماری از برجسته‌ترین استادان و مدیران این دانشگاه از جمله رؤسای دانشکده‌های برق، مکانیک، کامپیوتر، عمران، مهندسی شیمی و نفت و شیمی و همچنین استادان صاحب‌نامی چون یحیی تابش، جواد صالحی، محمدعلی نجفی، محمد اردشیر، حسام الدین ارفعی، فرهاد اردلان، مهدی بهادری نژاد، محمد قدسی، علینقی مشایخی و حسین معصومی همدانی امضاء شد. این بیانیه بازتاب زیادی در مطبوعات منتقد دولت داشت.[۱۷][۱۸][۱۹]

    برند دانشگاه صنعتی شریف در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد.[۲۰]

    ۲۹ اردیبهشت ماه ۱۳۹۵، هم‌زمان با پنجاهمین سالگرد تأسیس دانشگاه صنعتی شریف، جشن ویژه‌ای در سالن بزرگ تربیت بدنی این دانشگاه برگزار شد. مراسم جداگانه‌ای در دانشکده‌ها و سایر مراکز این دانشگاه تدارک دیده شده بود. استادان و فارغ التحصیلان نامداری در این رویداد شرکت و سخنرانی کردند که از جملهٔ آن‌ها می‌توان از پروفسور بهزاد رضوی، پروفسور محمد شاهیده پور، پروفسور محمدرضا کاظم پور مفرد، دکتر مونا جراحی، دکتر جواد صالحی، دکتر علی اکبر صالحی، عادل فردوسی پور، دکتر جمال الدین گلستانی و دکتر محمدرضا عارف نام برد.[۲۱]

     

    پردیس‌هاویرایش

    پردیس اصلیویرایش

    پردیس اصلی دانشگاه در تهران قرار دارد. این پردیس در ضلع شمالی خیابان آزادی و در محلهٔ طرشت قرار گرفته‌است.

     
    نقشهٔ موقعیت و نواحی اطراف دانشگاه صنعتی شریف. نقشه از پروژهٔ OpenStreetMap‏[۴].
     
    نمای جنوبی ساختمان ابن سینا ساختهٔ حسین امانت (سابقاً: ساختمان مجتهدی)

    ساختمان‌هاویرایش

    • ساختمان ابن سینا
    • ساختمان اتحادیه دانشجویی (شهید رضایی)
    • ساختمان ابوریحان بیرونی
    • کتابخانهٔ مرکزی
    • مجتمع خدمات فناوری شریف
    • مسجد
    • تعاونی
    • سلف سرویس
    • تربیت بدنی (سالن استاد جباری)
    • مرکز معارف اسلامی + دفتر نهاد مقام رهبری
    • مرکز کارآفرینی
    • تالارها

    پردیس بین‌المللویرایش

     
    نشان
    پردیس بین‌الملل

    پردیس بین‌الملل دانشگاه صنعتی شریف در جزیرهٔ کیش دانشجو می‌پذیرد. این واحد دانشگاهی در حال حاضر در سه مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکتری رشته‌های فنی و مهندسی و همچنین کارشناسی ارشد مدیریت اقدام به پذیرش دانشجو می‌نماید. این پردیس در سال ۱۳۸۴ فعالیت خود را در ضلع شمال غربی میدان امیرکبیر کیش آغاز کرد. مدرسه کسب و کار پردیس بین‌الملل کیش دانشگاه شریف برگزارکننده دوره‌های یکساله نیمه حضوری DBA و دوره مجازی DBA و همچنین دوره نیمه حضوری MBA و دوره مجازی MBA می‌باشد.

    ساختمان‌هاویرایش

    • ساختمان اصلی
    • ساختمان دانشکده علوم و مهندسی
    • ساختمان آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌ها
    • مرکز آموزش‌های آزاد
     

    دانشکده‌هاویرایش

     
    نمایی از دانشگاه

    در بخش زیر دانشکده‌های دانشگاه به ترتیب تاریخ تأسیس ذکر شده‌اند:

    * در سال ۱۳۷۹ با تأسیس رشته مهندسی نفت به مهندسی شیمی و نفت تغییر نام داد. ** در سال ۱۳۶۴با تأسیس دانشکده مهندسی کامپیوتر به دانشکده علوم ریاضی تغییر نام داد.

     

    گروه‌های دانشجوییویرایش

     

    مراکز آموزشیویرایش

     

    پژوهشویرایش

    مرکز خدمات آزمایشگاهی (آزمایشگاه مرکزی)ویرایش

    این مرکز برای ارائه خدمات آزمایشگاهی پیشرفته و متمرکز، هم به دانشجویان و استادان دانشگاه و هم دیگر پژوهشگران کشور راه اندازی شده‌است. این مرکز به مجموعه‌های میکروسکوپی، مشخصه یابی و آنالیز مجهز است. http://c-labs.sharif.ir/home

     

    کتابخانهویرایش

    کتابخانه دانشگاه صنعتی شریف شامل کتابخانه مرکزی و ۹ کتابخانه اقماری و تخصصی می‌باشد که هم‌زمان با تأسیس دانشگاه در سال ۱۳۴۴ کار خود را شروع کرد. کتابخانه مرکزی در ساختمان ۵ طبقه دکتر مجتهدی واقع می‌باشد. کتابخانه‌های اقماری که کتابخانه شعب نیز نامیده می‌شوند شامل کتابخانه‌های زیر می‌باشند:

    • کتابخانه مهندسی شیمی و نفت
    • کتابخانه مهندسی و علم مواد
    • کتابخانه گروه فلسفه علم
    • کتابخانه ریاضی و صنایع
    • کتابخانه بیوشیمی
    • کتابخانه مدیریت
    • کتابخانه فیزیک
    • کتابخانه عمران
    • کتابخانه برق

    طبع گزارش سالانه کتابخانه مرکزی، در سال ۱۳۸۹ در کتابخانه مرکزی و شعب بیش از ۲۵۱۰۰ عنوان کتاب فارسی و بیش از ۷۷۷۰۰ عنوان کتاب لاتین چاپی وجود دارد. پایان‌نامه‌های فارسی و لاتین به تعداد بیش از ۱۱۳۰۰ عنوان، آرشیو نشریات لاتین و فارسی چاپی با بیش از ۲۲۰۰ عنوان به علاوه نشریات الکترونیکی که به بیش از ۱۰۰۰۰ عنوان می‌رسد و نیز منابع دیداری و شنیداری با بیش از ۱۰۰۰۰ عنوان منابع آفلاین سایر فقره‌های اطلاعاتی کتابخانه را تشکیل می‌دهد.[۲۲]

     

    رتبه‌بندی‌های بین‌المللیویرایش

    جدول زیر بر اساس رتبه‌بندی تایمز تهیه شده‌است.[۲۳]

    سال رتبه
    ۱۳۹۳–۱۳۹۴ ۳۰۱–۳۵۰
    ۱۳۹۲–۱۳۹۳ ۲۵۱–۲۷۵
    ۱۳۹۱–۱۳۹۲ ۳۰۱–۳۵۰
    ۱۳۹۰–۱۳۹۱ ۳۰۱–۳۵۰
     

    افتخارات دانشگاه[۲۴]ویرایش

    دیگر افتخارات کشوری

    • کسب رتبه اول مسابقات ریاضی دانشجویی کشور
    • کسب رتبه اول مسابقات برنامه‌نویسی دانشجویی ACM در بین دانشگاه‌های کشور
    • کسب ۱۳ مدال طلا، نقره و برنز المپیاد دانشجویی کشور
    • کسب ۴ عنوان برتر در جشنواره جوان خوارزمی
    • کسب رتبه اول کشور در فناوری نانو برای چندین سال متوالی
    • کسب عناوین برتر فعالیت‌های فرهنگی، هنری و ورزشی دانشجویی
    • ساخت مسجد با ترکیب اصول مهندسی و معماری سنتی و بهره‌برداری داخل و خارج دانشگاه
    • کسب مقام برتر توسط دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف در ده دوره اخیر مسابقات قرآن کریم دانشجویان سراسر کشور
    • برترین دانشگاه در میزان قراردادهای ارتباط با صنعت (در بخش دفاعی)
    • کسب رتبه اول بین مؤسسه‌ها در جشنواره‌های سالانه برترین‌های فناوری نانو از سال 1387تا کنون
    • تولید بالاترین سرانه مقاله مجلات در بین دانشگاه‌های کشور از سال 1390 تا 1393(پایگاه SCOPUS)

    افتخارات بین‌المللی در سالهای اخیر

    • کسب رتبه اول مسابقات روبات‌های فوتبالیست Robocup (سوئد)
    • کسب رتبه پنجم مسابقات بین‌المللی ریاضی دانشجویی (مجارستان)
    • کسب رتبه نهم مسابقات جهانی برنامه‌نویسی دانشجویی ACM (کانادا)
    • کسب مقام نخست کشور در اکثر دوره‌های مسابقات acm
    • کسب ۳ عنوان برتر در بیست و دومین جشنواره بین‌المللی خوارزمی
    • دانشگاه شریف در رتبه بیست و هفتم ۱۰۰ دانشگاه جوان جهان
    • دو مدال طلا و چهار برنز دستاورد شریفی‌ها در مسابقات جهانی ریاضی
    • دریافت مدال فیلدز توسط دانش‌آموخته برجسته علمی دانشگاه خانم مریم میرزا خانی (۲۰۱۴)
    • کسب رتبه اول در بین دانشگاه‌های صنعتی ایران بر اساس رتبه‌بندی ISC (1391)
    • طراحی و ساخت ماهواره "شریف ست" با قدرت تفکیک بالا و کیفیت عکس رنگی (۱۳۹۳)

    برگزاری نخستین همایش‌های دانشجویی و مسابقات ملی

    • برگزاری نخستین مسابقه ملی دانش آموزی شریف
    • نخستین همایش ملی بررسی مسائل و مشکلات نسل جوان
    • برگزاری اولین دوره مسابقات ریاضی دانشجویی کشور
    • نخستین کنفرانس ملی دانشجویی مهندسی عمران
    • نخستین همایش ملی دانشجویی مهندسی صنایع
    • نخستین کنفرانس ملی دانشجویی مهندسی برق
    • نخستین همایش ملی آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی
    • تشکیل اولین هیئت مذهبی دانشجویی در سطح دانشگاه‌ها (1369خوابگاه طرشت)
    • راه‌اندازی نخستین پژوهشکده دانشجویی شهید رضایی در سطح ملی
    • برگزاری اولین کنفرانس کاربردهای مهندسی مکانیک در کشور
    • نخستین مسابقه ملی برنامه‌نویسی دانشجویی ACM
    • نخستین مسابقه ملی دانش آموزی شریف
    • نخستین مسابقه ملی هواپیماهای بدون سرنشین
    • نخستین مسابقه ملی خودروهای الکتریکی
    • نخستین مسابقه ملی شناورهای بدون سرنشین
    • نخستین همایش آشنایی با رشته‌ها ویژهٔ رتبه‌های برتر کنکور
    • انتشار اولین نشریه دانشجویی سراسری نقطه سر خط (1373) و کسب رتبه اول در اولین جشنواره نشریات دانشجوئی کشور

    افتخارات کسب شده توسط اعضای هیئت علمی

    • رتبه اول جایزه «دکتر جواد بهبودیان» دکتر کسری علیشاهی، عضو هیئت علمی دانشکده ریاضی
    • برنده بورس تحقیقاتی «فون هومبولت» دکتر سید اکبر جعفری، عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک
    • داور ممتاز، توسط انتشارات Elsevier دکتر حامد مرادی، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی مکانیک
    • درج در فهرست دانشمندان ISI دکتر هادی پرستار، عضو هیئت علمی دانشکده شیمی
    • دکتر علی پورجوادی، عضو هیئت علمی دانشکده شیمی دکتر حبیب باقری، عضو هیئت علمی دانشکده شیمی
    • کسب رتبه دوم پژوهش‌های کاربردی بیست و هفتمین جشنواره خوارزمی، دکتر محمدرضا پاکروان، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی برق

    کسب جایزه «علامه طباطبایی»:

    • دکتر محمد دورعلی، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی مکانیک
    • دکتر عبدالرضا سیمچی، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی و علم مواد
    • دکتر محمود فتوحی، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی برق
    • دکتر اعظم ایرجی زاد، عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک
    • دکتر علی مقداری، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی مکانیک
    • دکتر حسین محمدی شجاع و دکتر علی محمد رنجبر (۱۳۹۴)
    • استاد برجسته بنیاد ملی نخبگان؛ دکتر علیرضا خالو، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی عمران
    • عضویت در کمیسیون جهانی اخلاق در علم و فناوری یونسکو برای نخستین بار؛ دکتر اعظم ایرجی زاد، عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک
    • عضویت دکتر محمدرضا اجتهادی، استاد دانشکده فیزیک در کمیسیون فیزیک آماری اتحادیه بین‌المللی فیزیک محض و کاربردی برای د و دوره از سال ۲۰۱۱ میلادی.
    • کسب رتبه نخست نهمین دوره مسابقهٔ جهانی IEEEXtreme از بین ۲۰۰۰ تیم شرکت‌کننده از سراسر دنیا (۱۳۹۴) افتخارات علمی استادان

    موفقیت‌های فوق، جلب اعتماد و علاقه عموم را به گونه‌ای فراهم آورده‌است که بیشترین رقابت در بین داوطلبان آزمون سراسری برای ورود به این دانشگاه به وجود آمده‌است.

     

    مسابقاتی که دانشگاه برگزار می‌کندویرایش

     

    استادان و دانش‌آموختگانویرایش

     
    ساختمان کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه صنعتی شریف به افتخار بنیان‌گذار این دانشگاه، ساختمان دکتر محمدعلی مجتهدی نامگذاری شده‌است.

    از زمان تأسیس تا سال ۱۳۵۷ محمدرضا شاه پهلوی ریاست این دانشگاه را بر عهده داشت و اداره امور آن بر عهده نواب تولیه بود.

    نواب تولیه از آغاز تا سال ۱۳۵۷ویرایش

    نایب التولیه دوره مسئولیت محل اخذ دکترا رشته
    محمدعلی مجتهدی گیلانی ۱۳۴۵–۱۳۴۴ دانشگاه لیل مهندسی مکانیک
    فضل‌الله رضا ۱۳۴۷–۱۳۴۶ دانشگاه کلمبیا تئوری شبکه و اطلاعات
    محمدرضا امین ۱۳۵۱–۱۳۴۷ دانشگاه کالیفرنیا، برکلی فیزیک
    سید حسین نصر ۱۳۵۱– ۱۳۵۴ دانشگاه هاروارد تاریخ علم
    مهدی ضرغامی ۱۳۵۴–۱۳۵۶ دانشگاه ایلینوی مهندسی ساختمان
    علیرضا مهران ۱۳۵۷–۱۳۵۶ دانشگاه ژنو بیوفیزیک
    حسینعلی انواری ۱۳۵۷–۱۳۵۸ انستیتو ملی علوم کاربردی تولوز مهندسی برق

    رؤسای دانشگاه از سال ۱۳۵۷ تاکنونویرایش

     
    علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، استاد مهندسی مکانیک و رئیس سابق برای دو دوره
    رئیس دوره مسئولیت محل اخذ دکترا رشته
    علی‌محمد رنجبر ۱۳۵۸–۱۳۵۹ امپریال کالج لندن مهندسی برق
    عباس انواری ۱۳۵۹–۱۳۶۱ دانشگاه صنعتی چالمرز فیزیک
    علی اکبر صالحی آذر ۱۳۶۱ - دی ۱۳۶۳[۳۰] ام آی تی مهندسی هسته‌ای
    عباس انواری ۱۳۶۳–۱۳۶۸ دانشگاه صنعتی چالمرز فیزیک
    علی اکبر صالحی دی ۱۳۶۸ - شهریور ۱۳۷۲[۳۰] ام آی تی مهندسی هسته‌ای
    محمد اعتمادی ۱۳۷۲ – ۱۳۷۴ دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس الکترونیک
    سید خطیب‌الاسلام صدرنژاد ۱۳۷۴ – ۱۳۷۶ ام آی تی مهندسی متالورژی
    سعید سهراب‌پور ۱۳۷۶– ۱۳۸۹ دانشگاه کالیفرنیا، برکلی مهندسی مکانیک
    رضا روستاآزاد ۱۳۸۹– ۱۳۹۳ دانشگاه واترلو مهندسی شیمی
    محمود فتوحی فیروزآباد ۱۳۹۳ – تاکنون دانشگاه ساسکاچوان مهندسی برق

    دانش آموختگان سرشناسویرایش

     
    علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، دانش‌آموخته ریاضی.
     
    مرضیه شاهدایی، مدیر عامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، دانش‌آموخته مهندسی شیمی
     
    مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رئیس‌جمهور، استاد اقتصاد و دانش‌آموخته مهندسی عمران.

    دانشگاه صنعتی شریف به خاطر پیوستن شمار زیادی از دانش‌آموختگانش به دنیای آکادمیک شناخته شده‌است. برای نمونه، مریم میرزاخانی، استاد فقید دانشکده ریاضی دانشگاه استنفورد و نخستین زن برندهٔ مدال فیلدز از آن جمله‌اند.

    شماری از دانش آموختگان در صنعت فعال بوده‌اند. اکبر ترکان وزیر سابق راه و ترابری، منوچهر منطقی، مدیرعامل سابق ایران خودرو، احمد قلعه بانی، مدیرعامل سابق سایپا، و مهدی میرمعزی مدیرعامل سابق شرکت ملی نفت ایران از آن جمله‌اند.

    بسیاری از دانش آموختگان دانشگاه وارد سیاست شده‌اند، از جمله محمدعلی نجفی شهردار تهران، اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور، محمد عطریانفر، رئیس سابق شورای شهر تهران مرتضی الویری، شهردار سابق تهران، علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی و مدیرعامل سابق سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و محسن سازگارا، فعال سیاسی و مقام سابق دولتی. رضا اردکانیان وزیر نیروی ایران نیز فارغ‌التحصیل و عضو هیئت علمی این دانشگاه است.

    برخی از اعضای اپوزیسیون خارج از ایران نیز فارغ‌التحصیل دانشگاه صنعتی شریفند. از آن جمله فؤاد مصطفی سلطانی، رهبر سابق کومله و مریم رجوی.

    شماری از فارغ التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف فعالیت خود را در ورزش حرفه‌ای پی گرفته‌اند، از آن جمله علی دایی، سرمربی سابق تیم ملی فوتبال ایران. عادل فردوسی‌پور، گزارشگر فوتبال و الشن مرادی استاد بزرگ شطرنج نیز از دانش آموختگان دانشگاه هستند.

    دیگر چهره‌های فارغ‌التحصیل شریف شامل پیمان یزدانیان، آهنگساز و محمدجواد لاریجانی، رئیس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی هستند.

    کوهیار گودرزی بلاگر سابق نیز از دانشجویان این دانشگاه بود.[۳۱] امید کوکبی، از دانش آموختگان فیزیک،[۳۲] که محقق پسادکتری دانشگاه تگزاس در آستین بود، پس از ورود به ایران دستگیر و مدتی زندانی شد.[۳۳][۳۴]

    حمید بابایی زندانی سیاسی دانش‌آموخته این دانشگاه بوده‌است.[۳۵]

    شماری از دانشمندان هسته‌ای ترور شده ایران، از جمله شهدای این دانشگاه هستند.

     

    نشریات دانشگاهویرایش

    در دانشگاه صنعتی شریف نشریات دانشجویی متعددی منتشر می‌شود.

    • الگوریتم نشریه دانشجویان دانشکده ریاضی و علوم کامپیوتر بود که در دهه ۱۳۵۰ منتشر می‌شد.
    • شیمی شریف نشریه دانشجویان دانشکده شیمی بود که در دهه ۱۳۷۰ منتشر می‌شد.
    • مجله نامه مکانیک شریف، فصلنامهٔ تخصصی-کاربردی در زمینهٔ مهندسی مکانیک [۵]
    • خَمِش (خبرنامهٔ مکانیک شریف)، مجلهٔ داخلی دانشکدهٔ مهندسی مکانیک دانشگاه شریف
    • مجله صنایع شریف که از سال ۱۳۷۰ به صورت فصل‌نامه یا دوفصل‌نامه منتشر می‌شود.
    • تکانه نشریه علمی دانشجویان فیزیک دانشگاه صنعتی شریف (تکانه) از قدیمی‌ترین نشریات دانشگاه است که معمولاً به صورت فصل‌نامه یا دوفصل‌نامه از سال ۱۳۸۰ تاکنون منتشر می‌شود.
    • روزنامه شریف نشریه روزنامه شریف یکی از قدیمی‌ترین این نوع نشریات است که در سال ۱۳۷۹ و توسط علی قنواتی تأسیس شد. این نشریه در سال ۸۹ توقیف شد ولی دوباره از مهر ۹۱ و بعد از دوسال وقفه به کار خود ادامه می‌دهد.
    • میدان انقلاب
    • نقطه سر خط
    • زیرسوال
    • نشریه تخصصی فرایند متعلق به دانشکده مهندسی شیمی
    • دو هفته نامه «داد»
     

    جستارهای وابستهویرایش

     

    منابعویرایش

    • محمد میرزایی، و دیگران. راهنمای دانشگاه صنعتی شریف. تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی شریف، ۱۳۸۴.
    1. معاون پژوهش و فناوری دانشگاه منصوب شد
    2. وب سایت دانشگاه شریف
    3. [۱]
    4. ۴٫۰ ۴٫۱ http://books.google.com/books?id=ixU33FaG_dgC&lpg=PA965&ots=dSg8E450nt&dq=sharif%20university%20+%20best&pg=PA965#v=onepage&q&f=false
    5. http://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/2013/one-hundred-under-fifty
    6. "...by imperial decree...". Iran Under the Pahlavis. George Lenczowski. 1978. Stanford: Hoover Institution. p.307
    7. ۷٫۰ ۷٫۱ مهدی ضرغامی. «مجتهدی و تأسیس دانشگاه صنعتی آریامهر». جندی‌شاپور. ترجمهٔ علی زارع (دانشگاه شهید چمران اهواز)، ش. ۸ (دوم): ۵۷-۶۷.
    8. http://faculty.georgetown.edu/khb3/Osiris/papers/LeslieKargonRev1.pdf
    9. کتابچه راهنمای دانشگاه صنعتی شریف
    10. Exporting MIT: Science, Technology, and Nation-Building in India and Iran. Stuart W. Leslie, Robert Kargon. Osiris, volume 21 (2006), p.123
    11. ARYAMEHR TECHNICAL UNIVERSITY (وبگاه رسمی حسین امانت)
    12. وبگاه دانشگاه صنعتی شریف
    13. وبگاه دانشگاه صنعتی شریف
    14. «بازدید رؤسای دانشگاه‌های آمریکایی از دانشگاه شریف»(فارسی)‎. وبگاه رسمی دانشگاه صنعتی شریف، ۵ آذر ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در فروردین ۱۳۸۸.
    15. «US University Heads to Visit Iran»(انگلیسی)‎. Iran Daily، Nov ۱, ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در فروردین ۱۳۸۸.
    16. سایت دانشگاه صنعتی شریف
    17. سایت نوروز
    18. روزنامه سرمایه
    19. روزنامه اعتماد
    20. «برندهای ارزشمند ایران معرفی شدند». خبرآنلاین، ۲۱ دی ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۷ مرداد ۱۳۹۴.
    21. وب سایت رسمی رویداد
    22. گزارش عملکرد خدمات، فعالیت‌ها و دوره‌های آموزشی کتابخانه دانشگاه صنعتی شریف در سال [۲] 1389
    23. https://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/sharif-university-of-technology?ranking-dataset=1083
    24. «افتخارات». asnad.sharif.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-22.
    25. وبگاه دانشگاه صنعتی شریف
    26. خبرگزاری فارس
    27. وبگاه دانشکدهٔ مهندسی و علم مواد دانشگاه صنعتی شریف
    28. «دو استاد شریفی عضو پیوسته فرهنگستان علوم شدند»(فارسی)‎. وبگاه رسمی دانشگاه صنعتی شریف، ۱۲ آذر ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در آذر ۱۳۸۷.
    29. ISI دکتر جواد صالحی را پراستنادترین دانشمند ایرانی معرفی کرد
    30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ Untitled Document
    31. "Kouhyar Goudarzi: "I Won't Be Released Any Time Soon," Trial Date Unknown". International Campaign for Human Rights in Iran. 12 April 2010. Retrieved 1 January 2012.
    32. "Omid Kokabee (personal homepage)". Retrieved 12 April 2013.
    33. Shuster, Mike (7 October 2011). "Iran Charges Student Who Was In the U.S." ان‌پی‌آر.
    34. Maly, David (January 8, 2013). "UT student Omid Kokabee gains more international support amid prison sentence". The Daily Texan. Retrieved 12 April 2013.
    35. [۳]
     

    پیوند به بیرونویرایش

     
  • سیستم خبرگزاری ساختمانی pokehforoshi.ir یکی دیگر از مجموعه سایت های خبرگزاری ساختمانیمی باشد که با استفاده از این سیستم می توانید به صورت مشاوره ای تنها صرف کمی زمان از کارشناسان ما مشاوره گرفته و حرفه و خدمات خود را در صدها خبرگزاری ساختمانی به نمایش بگذارید .
    یرای کسب اطلاعات بیشتر کافی است به آدرس pokehforoshi.ir مراجعه نموده و سپس با تماس با شماره تلفن درج شده در وب سایت جهت معرفی خدمات و محصولات خود اقدامات بعدی را انجام دهید .

    سپاس فراوان
    {خبرگزاری ساختمان}
     

    فروش - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

     

    خریدوفروش (در اصطلاح حقوقی: بیع) به مبادلهٔ یک کالا یا خدمت با پول گفته می‌شود.

    شخصی که کالا یا خدمت را ارائه می‌کند فروشنده و شخصی که پول را پرداخت می‌کند خریدار نامیده می‌شوند.

     

    جستارهای وابستهویرایش

     

    منابعویرایش

     
     
امروز
دیروز
این هفته
هفته قبل
این ماه
ماه قبل
کل بازدید
9271
6165
0
0
15436
0
123472225

پیش بینی امروز
14448

زمان آنلاین بودن (5 دقیقه پیش):313
313 مهامانان
هیچ عضوی آنلاین نیست

آی پی شما173.245.54.4

رنكينگ

وب سایت های ساختمانی برتر ایران زمین

www.aircoler.ir
www.airsell.ir
www.ajooran.ir
www.ajoorsofal.ir
www.ajorbrick.ir
www.ajornamaesfahan.ir
www.ajornasoz.ir


www.ajorsofalesfahan.ir
www.ajorsofali.ir
www.ajorsofalin.ir
www.ajorsoofal.ir


www.ajorsoofalin.ir
www.alamasi.ir
www.alinclub.ir
www.alshargh.ir


www.alumparsco.ir
www.aminplatin.ir
www.ardakanhebelexx.ir
www.bad20.ir
www.banhcooler.ir
www.barytine.ir
www.bloockleca.ir
www.bricksofal.ir
www.coler-baneh.ir
www.colersara.ir
www.coolerair.ir
www.coolerbane1.ir
www.coolerbaneh1.ir
www.cooleriranian.ir
www.coolershap.ir


www.dalahooiran.ir
www.damsanat.ir
www.dehghanscopsang.ir
www.divarmasaleh.ir
www.eutobacco.ir
www.hebelex-lica.ir
www.hebelexco.ir
www.hebelexx.ir
www.hebelexyazd.ir
www.hmohkamkar.ir
www.iranfilmsaveh.ir
www.iranpokeh.ir
www.kashiyazd.ir
www.kishairline.ir
www.kishchips.ir
www.kolerbaneh.ir
www.koolerbaneh.ir


www.lica-hebelex.ir
www.licablock.ir
www.madanpokeh.ir
www.masaleh20.ir
www.masalehanlin.ir
www.masalehdivar.ir
www.matiz.ir
www.memart24.ir
www.metaliz.ir
www.modernmosaic.ir
www.modmoz.ir
www.moozayeek.ir
www.mozaeic.ir
www.mozaiec.ir
www.mozayek.ir
www.nikatek.ir
www.ogneral.ir
www.palizceram.ir
www.parszoroof.ir
www.plccenter.ir
www.pokeghorveh.ir
www.pokeh24.ir
www.pokehahmadabad.ir
www.pokehco.ir
www.pokehforoshi.ir


www.pokehghooeveh.ir
www.pokehghorve.ir
www.pokehiran.ir
www.pokehmadani-ghorveh.ir
www.pokehmomtaz.ir
www.pokehonlin.ir
www.pokehsanati.ir
www.pokelica.ir
www.pokesanati-lica.ir
www.sakhtemane20.ir
www.sangscoop.ir
www.sangscop.ir
www.sangscop.com
www.savehrolling.ir
www.scoopsang.ir


www.scopmohkamkar.ir
www.scoppars.ir
www.scopsang.ir
www.scopsangdehghan.ir
www.scopseramic.ir
www.scopstone.ir
www.sheyp00r.ir
www.sofalbrick.ir
www.sofalinajor.ir
www.soofalinajor.ir
www.spiletcooler.ir
www.stonescop.ir
www.tycoelectric.ir
www.arouco.ir


www.gspn.ir
www.joomshopping.ir


www.xn--mgbv0dm10cxga.com